De geplande inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) kan jonge mensen met een beperking of chronische ziekte financieel hard raken. Dat schrijft rechtenstudent Jens la Roi in een opiniestuk dat de Volkskrant op 10 november 2026 publiceerde.
Het wetsvoorstel, dat nog door de Tweede Kamer moet worden aangenomen, betekent dat veel gebruikers van Wmo-voorzieningen honderden euro's per maand extra gaan betalen. Nu betaalt iedereen een vast tarief van ongeveer 20 euro per maand. De reden voor het voorstel is dat de uitvoering van de Wmo door de vergrijzing vastloopt: steeds meer ouderen maken gebruik van gemeentelijke hulp.
Wat houdt het Wmo-voorstel in?
De Wmo wordt uitgevoerd door gemeenten en regelt voorzieningen voor mensen met een beperking, zodat zij kunnen deelnemen aan de maatschappij. Denk aan hulpmiddelen zoals een aangepaste fiets, vervoersvoorzieningen of woningaanpassingen. Onder het huidige voorstel wordt de eigen bijdrage afhankelijk van inkomen en vermogen. Wie een partner heeft met een inkomen, ziet dat inkomen meegenomen in de berekening. Een stel dat allebei modaal verdient, moet volgens La Roi straks tot ruim 300 euro per maand betalen vanwege de beperking van één van beide partners.
La Roi, student rechten en filosofie in Leiden, beschrijft in zijn bijdrage hoe zijn via de Wmo verkregen driewieler hem onafhankelijk maakt. Hij is daardoor niet aangewezen op openbaar vervoer of taxi's en kan net als andere studenten spontaan de stad in. Precies dat soort zelfstandigheid komt volgens hem in gevaar als de eigen bijdrage sterk stijgt.
Bestaande kosten voor mensen met een beperking
De maatregel komt volgens de auteur bovenop kosten die deze groep al draagt. Mensen met een zware handicap betalen tot soms 1.000 euro per maand voor langdurige zorg, naast het eigen risico en andere lasten. Tegelijk wordt de aftrek van specifieke zorgkosten, waar veel van deze huishoudens financieel van afhangen, versoberd. Het kabinet belast daarmee mensen vanwege hun aandoening, stelt La Roi, terwijl zij juist minder ruimte hebben om extra kosten op te vangen.
De impact reikt verder dan de individuele gebruiker. Mantelzorgers, die vaak levenslang en intensief zorg dragen aan bijvoorbeeld een kind met een beperking, combineren dat met werk en hun persoonlijke leven, zoals het RD onlangs beschreef. Volgens WOMEN Inc. is mantelzorg bovendien geen verantwoordelijkheid die mensen alleen moeten dragen; wie in de zorg en het welzijn werkt, verleent vaker mantelzorg dan werkenden in andere sectoren (18,7 procent tegenover 12,4 procent). Een hogere eigen bijdrage vergroot de kans dat taken die nu door professionals worden uitgevoerd terugvallen op deze mantelzorgers.
Twee doelgroepen, twee beleidsvragen
De vergrijzing is een reëel beleidsprobleem. Ouderen maken in groten getale gebruik van Wmo-voorzieningen, en huishoudelijke hulp vervult bij hen een signaleringsfunctie en werkt eenzaamheid tegen. La Roi erkent dat het logisch is om meer te vragen van goedverdienende gebruikers van dure hulpmiddelen. Maar hij wijst erop dat de voorgestelde regeling twee wezenlijk verschillende groepen gelijk behandelt: ouderen die hun leven grotendeels hebben ingericht, en jongeren met een beperking die juist willen meedoen, studeren, werken en relaties opbouwen.
Voor die laatste groep kan de bijdrage desastreuze gevolgen hebben, schrijft hij. Wie maandelijks honderden euro's aan zorg moet betalen, kan dat geld niet besteden aan studie, wonen of sociaal leven. De maatregel raakt bovendien het aangaan van relaties, omdat het inkomen van een partner meetelt. Dat is een onbedoelde maar reële bijwerking die bij de beoordeling van het voorstel meewegt.
Wat gebeurt er nu met het wetsvoorstel?
Het kabinetsvoorstel ligt ter beoordeling bij de Tweede Kamer. De uitkomst is onzeker, maar de kritiek uit de praktijk is duidelijk: de groep mensen met een beperking en chronische ziekte voelt zich al zwaar belast door hun aandoening, en een verdere inkomensafhankelijke bijdrage vergroot die druk. La Roi sluit zijn pleidooi af met een rechtstreeks appel: het kabinet moet stoppen met het belasten van mensen vanwege hun beperking. Het enige wat zij willen, is hun leven leiden, onafhankelijk van wat hun beperking kost.
Veelgestelde vragen
Wat verandert er in de eigen bijdrage voor de Wmo?
Het vaste tarief van ongeveer 20 euro per maand wordt vervangen door een bijdrage die afhankelijk is van inkomen en vermogen, inclusief het inkomen van een partner. Voor sommige huishoudens kan dat oplopen tot honderden euro's per maand.
Waarom wil het kabinet de eigen bijdrage aanpassen?
De uitvoering van de Wmo loopt vast doordat door de vergrijzing steeds meer ouderen gebruik maken van gemeentelijke ondersteuning. Het kabinet zoekt daarbij een herverdeling van de kosten.
Wie wordt het hardst getroffen door het voorstel?
Volgens Jens la Roi in de Volkskrant vooral jonge mensen met een beperking of chronische ziekte, omdat zij al hogere zorgkosten dragen en de bijdrage hun financiële ruimte voor studie, wonen en deelname aan de maatschappij beperkt.