Willem Meijer (59) uit Sneek heeft inmiddels meer dan 2.300 tegeltjes aan de muren van zijn woning hangen. De brugwachter begon zijn collectie als elfjarige met een tegeltje dat hij won op een damtoernooi in Makkum en breidt die al bijna een halve eeuw gestaag uit. Dat rapporteert NOS zaterdag 8 november.
Vrijwel elk vertrek in het huis is inmiddels gevuld: de gang, de woonkamer, de keuken, de slaapkamers, het trapgat en zelfs de zolder. De verzameling bestaat hoofdzakelijk uit tegels van de Friese aardewerkfabrikant Tichelaar, aangevuld met werk van andere tegelbakkers en tegels uit het buitenland.
Hoe de collectie begon
De aanloop was toevallig. Meijer won als jeugdspeler op een damtoernooi in Makkum een tegeltje en besloot vervolgens om systematisch te verzamelen, omdat de tegels in series werden uitgegeven.
'Nadat ik in de jeugdklasse met het dammen twee had gewonnen, kreeg ik het idee ze te verzamelen, omdat het series waren', zegt Meijer tegen NOS. 'Ik had nog niet in de gaten dat er wel 7.000 verschillende Tichelaar-tegels zijn, en er wel 450 miljoen tegels van verkocht zijn.'
De omvang van die productie illustreert hoe wijdverbreid het tegelgoed ooit was. Tichelaar in Makkum behoort tot de oudste nog bestaande aardewerkfabrieken van Nederland en de tegels behoorden decennialang tot de standaardinventaris van Nederlandse interieurs, van keukens tot schouwen.
Van kringloopwinkel tot veiling
De verzameldrift kreeg pas echt vorm toen Meijer op zijn negentiende de kringloopwinkel ontdekte. Later volgden veilingen en speciaalzaken waar de tegels worden verkocht. De hobby groeide uit tot een systematische bezigheid met eigen werkruimte, naslagwerk en een vaste methode van conservering.
In de hobbykamer staan planken vol boeken over tegels en de geschiedenis erachter. Daar raamt Meijer de tegels in lijstjes, met spijkertjes en haakjes aan de achterkant. De reden is esthetisch maar ook principieel.
'In een lijstje is het een kunstwerkje, anders is een tegel alleen maar een bouwproduct', zegt hij.
De collectie is thematisch geordend. Tegels met musketiers, soldaten, ridders en personen die een ambacht uitoefenen hangen bij elkaar in de hobbykamer. 'Alles op categorie bij elkaar, anders zie je door de bomen het bos niet meer', aldus Meijer.
Metselwerk als ophangsysteem
De wijze waarop het echtpaar het huis inricht, is deels functioneel bepaald. Meijer kocht de woning mede vanwege de wanden van schoon metselwerk, omdat tegels langs de voegen vrijwel recht zijn op te hangen.
De inrichting vraagt om draagvlak binnen het huishouden. Meijer zegt zich bewust te zijn van zijn positie: 'Ik heb geluk dat mijn vrouw dit ook mooi vindt, en dat die mij mijn gang laat gaan.'
Op de slaapkamer is de muurruimte inmiddels ontoereikend. Tegels met bloemen, molentjes en figuurtjes liggen daar uitgestald op de grond. 'Dat zijn allemaal Tichelaar-tegels. Ik had geen plaats meer, dus ik denk ik leg het hier maar neer', zegt Meijer, die toevoegt dat de tegels hem niet in de weg liggen.
Meer dan tegels alleen
Naast de tegelverzameling onderhoudt Meijer nog andere collecties: Duitse bierbekers, Japans aardewerk en schilderijen met schepen. Die laatste categorie sluit aan bij zijn beroep. 'Dat is maritiem, en als brugwachter heb ik iets met bootjes', zegt hij. Door de kleuren van de schilderijen op elkaar af te stemmen, oogt de wand volgens hem rustiger.
De ruimte in de huidige woning is echter vrijwel op. Meijer overweegt daarom een groter pand met een expositieruimte, waarin wonen en tentoonstellen worden gecombineerd. 'Eigenlijk moet ik naar een groter pand toe', zegt hij. 'Dan wil ik er een expositieruimte bij hebben en dat ik er bij kan wonen. Daar ben ik nog naar op zoek.'
Regionale cultuurhistorie in particuliere handen
De collectie van Meijer raakt aan een breder thema: het behoud van Fries en Nederlands tegelgoed. Fabrieken als Tichelaar produceerden honderden miljoenen tegels, maar een groot deel daarvan verdween in de loop van de twintigste eeuw bij verbouwingen en sloop. Particuliere verzamelaars vormen daardoor een belangrijke schakel in het behoud van dit erfgoed, vaak zonder formele status of subsidies.
Meijers wens om een expositieruimte te openen sluit aan bij een bredere trend van particuliere collecties die op termijn toegankelijk worden voor publiek. Of de Sneker verzamelaar een geschikt pand vindt, is nog onzeker. De verzameling zelf groeit in elk geval door.
Veelgestelde vragen
Wie is Willem Meijer?
Willem Meijer is een 59-jarige brugwachter uit Sneek die sinds zijn elfde tegels verzamelt. Zijn collectie omvat inmiddels meer dan 2.300 stuks, voornamelijk afkomstig van Tichelaar uit Makkum.
Waarom verzamelt Willem Meijer tegels?
Volgens Meijer geeft verzamelen hem een goed gevoel en vindt hij de tegels mooi. Daarnaast gebruikt hij de collectie om meer te leren over de geschiedenis van het tegelgoed, met behulp van een eigen bibliotheek over het onderwerp.
Hoeveel verschillende Tichelaar-tegels bestaan er?
Meijer schat dat er ongeveer 7.000 verschillende Tichelaar-tegels bestaan en dat er in totaal rond 450 miljoen tegels van de fabriek zijn verkocht.