Bijna de helft van de ruim 3000 FNV-leden die begin november 2026 door Nieuwsuur werden bevraagd over thuiswerken, zegt in de knel te komen wanneer de werkgever vaker aanwezigheid op kantoor eist. Dat blijkt uit een enquête die op 9 november 2026 werd gepubliceerd en waarover NOS berichtte. Voor een kwart van de respondenten is de maatregel zelfs een reden om naar een andere baan uit te kijken.
De uitkomsten illustreren een spanningsveld dat sinds de coronapandemie steeds scherper is komen te liggen: werkgevers trekken het thuiswerkbeleid geleidelijk aan, terwijl werknemers thuiswerken inmiddels beschouwen als een vanzelfsprekende arbeidsvoorwaarde. De vraag die op de achtergrond speelt, is of en hoe die arbeidsvoorwaarde juridisch en via cao-afspraken kan worden verankerd.
Waarom werknemers niet terug naar kantoor willen
De belangrijkste reden om niet vaker naar kantoor te gaan is volgens de respondenten de verwachting dat de productiviteit daalt, genoemd door 65 procent. Daarna volgen langere reistijd (41 procent) en negatieve gevolgen voor gezondheid en welzijn (34 procent). Thuiswerken helpt de ondervraagden om hun werk te combineren met kinderen, mantelzorg en andere zorgtaken.
Van de ruim 3000 respondenten zegt 47 procent in de knel te komen bij een hogere aanwezigheidseis. Een kwart overweegt een andere functie indien de werkgever meer kantoordagen verplicht stelt. Dat laatste is geen lege dreiging: ook de Telegraaf signaleerde onlangs dat werknemers vertrekken nu steeds meer bedrijven verplichte kantoordagen aankondigen, en dat die eis op weerstand stuit.
Bedrijven grijpen in, maar hybride werken blijft de norm
In de afgelopen weken kwamen verschillende grote werkgevers in het nieuws met een strenger beleid. ABN Amro wil dat medewerkers de helft van de tijd op kantoor werken. Booking.com moest via de rechter afdwingen dat medewerkers twee dagen per week naar kantoor komen, en ook Vodafone legde het thuiswerkbeleid aan banden.
Tegelijk blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur onder 25 grote bedrijven dat volledige terugkeer naar kantoor nergens aan de orde is. Geen enkel bedrijf vraagt om vijf dagen aanwezigheid; de meeste werkgevers hanteren twee of drie kantoordagen. Daarover bestaat volgens de bedrijven nauwelijks interne discussie.
De kracht van kantoorwerken zit volgens een woordvoerder van Nationale Nederlanden, dat twee kantoordagen aanmoedigt, vooral in samenwerking, innovatie, ontwikkeling en sociale verbinding.
De kracht van thuiswerken zit in flexibiliteit, concentratie en een goede werk-privébalans.
Bij Achmea, Arcadis en Rabobank bestaat op dit moment geen aanwezigheidseis. Een woordvoerder van de Rabobank zei dat de ervaringen met hybride werken positief zijn en dat de bank geen aanleiding ziet om met een verplicht aantal kantoordagen te werken.
Thuiswerken verankeren in cao en wetgeving
Een deel van de ondervraagde FNV-leden pleit ervoor om thuiswerken steviger vast te leggen, bijvoorbeeld als recht in wetgeving of in de cao. Daarmee wordt de werknemer minder afhankelijk van de goodwill van de individele werkgever of leidinggevende.
Die ontwikkeling is al zichtbaar in het cao-overzicht. In 2019 bevatte 14 procent van de nieuw afgesloten cao's afspraken over thuiswerken. In 2026 gaat het om 38 procent van de nieuwe cao's. Het gaat vrijwel overal om de facilitering van hybride werken; slechts in enkele uitzonderlijke gevallen staat er een minimumaantal kantoordagen in de cao.
Wat mag een werkgever eenzijdig veranderen?
Juridisch is de positie van de werkgever beperkter dan vaak wordt aangenomen. Ruud Schepers, advocaat arbeidsrecht bij Kennedy & van der Laan, ontvangt veel vragen van werkgevers over hoe zij werknemers vaker naar kantoor kunnen laten komen, maar volledige terugkear is zelden het doel.
Je ziet dat de krapte op de arbeidsmarkt en de war on talent toch maakt dat werkgevers aantrekkelijk willen blijven. En daar hoort thuiswerken in deze tijd ook bij.
Daarnaast kan een werkgever het thuiswerken niet zomaar eenzijdig verbieden, aldus Schepers. Wie jarenlang thuiswerken oogluikend heeft toegestaan, kan daardoor een verworven recht hebben laten ontstaan dat als arbeidsvoorwaarde geldt. Voor een eenzijdige wijziging zijn goede redenen nodig en moet de werkgever meewegen welke belangen er bij de werknemer spelen, zoals zorgtaken.
FAQ
Welk deel van de ondervraagde thuiswerkers komt in de knel bij meer kantoordagen?
Van de ruim 3000 FNV-leden die Nieuwsuur liet ondervragen, zegt 47 procent in de knel te komen bij een hogere aanwezigheidseis; 25 procent overweegt een andere baan.
Hoe vaak komt thuiswerken voor in cao-afspraken?
In 2026 bevat 38 procent van de nieuw afgesloten cao's afspraken over thuiswerken, tegen 14 procent in 2019.
Kan een werkgever het thuiswerken zomaar verbieden?
Nee, volgens arbeidsrechtadvocaat Ruud Schepers kan jarenlang gedoogd thuiswerken een verworven recht opleveren, waardoor eenzijdige wijziging goede redenen vereist.