Een handgeschreven kladversie van Martin Luther Kings beroemde 'I have a dream'-toespraak wordt op 22 januari geveild bij veilinghuis Christie's in New York. Het document, zeven pagina's uit een geel notitieblok, is vanaf 16 november eerst te zien in Atlanta. Christie's verwacht een opbrengst van minstens 10 miljoen dollar.
Dat meldt NOS. Het kladje dook op in een bureaula, waar het ruim zes decennia onopgemerkt was gebleven. De ontdekking werpt nieuw licht op het ontstaan van een toespraak die wordt beschouwd als een scharnierpunt in de Amerikaanse burgerrechtenbeweging.
Hoe de toespraak tot stand kwam
King hield de toespraak op 28 augustus 1963 op de trappen van het Lincoln Memorial in Washington. Op de Mall waren die dag circa 250.000 mensen samengekomen voor een protestmars voor gelijke burgerrechten. De zwarte dominee sprak er de woorden die tot de bekendste uit de Amerikaanse geschiedenis behoren: dat zijn vier kinderen ooit in een land zullen wonen waar zij niet worden beoordeeld op hun huidskleur, maar op hun karakter.
De voorbereidingstijd was uitzonderlijk kort. King was zo intensief betrokken bij de organisatie van de mars dat hij pas in de nacht voorafgaand aan zijn optreden aan de tekst toekwam. In het Willard Hotel, op loopafstand van het Lincoln Memorial, werkte hij tot laat met zijn adviseurs aan de formuleringen. De Canadese omroep CBC omschrijft die nacht als een moment dat tot nu toe verloren leek in de geschiedenis.
Op de gele notitieblokpagina's is het schrijfproces goed zichtbaar. King schrapte soms hele alinea's, soms slechts één woord. Zo veranderde hij een passage over 'onwetendheid' in de formulering dat zwarte Amerikanen gevangen zitten in 'ketenen van discriminatie'.
De beroemdste woorden stonden niet op papier
Opvallend genoeg komen de woorden 'I have a dream' nergens in het manuscript voor. King voegde die passage improviserend toe toen hij voor de menigte stond. Als ervaren predikant herhaalde hij de sleutelfrase negen keer, tot steeds groter enthousiasme van het publiek. Daarna keerde hij terug naar zijn voorbereide tekst en sloot hij af met regels uit een gospellied: 'Eindelijk vrij, eindelijk vrij. God zij dank, zijn we eindelijk vrij.'
De uitgetypte versie die King tijdens de toespraak gebruikte, ligt in het National Museum of African American History and Culture in Washington. Het kladje nam zijn adviseur Edward T. Clayton mee naar huis. Hij bewaarde het in een envelop met daarop het woord 'speech' in een bureaula.
Vondst in de jaren negentig, veiling in 2024 besloten
Claytons weduwe, Xernona Clayton, vond het document in de jaren negentig terug. Toen zij het in 2024 opnieuw onder ogen kreeg, besloot zij het te laten veilen. The Washington Post meldt dat het document daarmee voor het eerst publiekelijk wordt getoond en dat de verwachte opbrengst hoger kan uitvallen dan 10 miljoen dollar. Ook The New York Times bericht over de veiling in januari bij Christie's.
De presentatie vond plaats in het National Center for Civil and Human Rights in Atlanta, waar het archief rond King is ondergebracht. Daarna reist het document nog naar Chicago en New York, voorafgaand aan de veiling op 22 januari.
Betekenis voor de burgerrechtenbeweging
De toespraak groeide uit tot een centraal moment in de strijd om gelijke rechten voor alle Amerikanen. Minder dan een jaar later, in 1964, ondertekende president Lyndon B. Johnson de Civil Rights Act, die discriminatie op basis van huidskleur, religie of geslacht verbood. Het kladversie-document illustreert hoe de tekst die dit mogelijk hielp voorbereiden tot stand kwam onder grote tijdsdruk.
Manuscriptenexpert Peter Klarnet van Christie's noemt het lezen van het document een aangrijpende ervaring. 'Je krijgt kippenvel als je het leest', zei hij. 'Je ziet dominee King ter plekke zijn tekst opstellen en herzien. Het maakt een moment dat letterlijk de loop van onze geschiedenis veranderde ineens heel concreet en heel menselijk.'
Opbrengst gaat naar goede doelen
De opbrengst van de veiling gaat naar verschillende goede doelen, waaronder The King Center, de instelling die de nalatenschap van de in 1968 vermoorde dominee en activist beheert. Kinds oudste zoon heeft aangegeven dat de familie achter het besluit staat. 'Wat goed dat het verleden zo wordt gebruikt om de toekomst te beschermen', aldus Martin Luther King III.
De veiling van het manuscript past in een bredere trend waarin historische documenten uit de Amerikaanse burgerrechtenperiode opnieuw onder de aandacht komen van archieven, musea en verzamelaars. Voor onderzoekers biedt het kladje inzicht in hoe een van de invloedrijkste politieke teksten van de twintigste eeuw totstandkwam.
Veelgestelde vragen
Wanneer wordt het kladversie-document van de 'I have a dream'-speech geveild?
De veiling vindt plaats op 22 januari bij Christie's in New York. Voorafgaand daaraan wordt het document getoond in Atlanta, Chicago en New York.
Hoeveel verwacht Christie's voor het manuscript?
Het veilinghuis denkt minstens 10 miljoen dollar voor het document te kunnen krijgen.
Waarom staan de woorden 'I have a dream' niet in het kladje?
King improviseerde die passage tijdens de toespraak zelf. Hij herhaalde de frase negen keer en keerde daarna terug naar zijn schriftelijk voorbereide tekst.
Waar werd het document gevonden?
Adviseur Edward T. Clayton nam het kladje mee naar huis en bewaarde het in een bureaula. Zijn weduwe Xernona Clayton vond het daar in de jaren negentig terug.
