De inschrijving voor de titel Culturele Hoofdstad van Europa 2033 is maandag 17 november officieel geopend. Vijf Nederlandse steden hebben inmiddels hun kandidatuur aangekondigd: Groningen, Heerlen, Nijmegen, Dordrecht en Middelburg. De inschrijvingstermijn loopt tot het najaar van 2027, waardoor het veld naar verwachting nog zal uitbreiden.
Dat meldt NOS op basis van gesprekken met Jelle Burggraaff, directeur van DutchCulture, de organisatie die het selectieproces in Nederland begeleidt. Burggraaff bevestigt dat de vijf genoemde steden inmiddels officieel hun belangstelling hebben laten blijken. Omrop Fryslân rapporteerde eerder dat steden zich vanaf 16 november kandidaat konden stellen.
Wie doet er mee aan de race voor 2033?
Groningen was het eerste dat zijn ambities publiekelijk maakte. De stad bereidt zijn kandidatuur al geruime tijd voor. Heerlen en Nijmegen volgden, en eind vorige week meldde ook Middelburg zich, aldus Burggraaff. In Dordrecht stemde de gemeenteraad begin november nipt in met de kandidatuur, zo berichtte Dordrecht.net.
Burggraaff verwacht dat het bij deze vijf steden niet blijft. Andere geïnteresseerde gemeenten hebben nog tot het najaar 2027 de tijd om zich aan te melden. DutchCulture zal daarnaast een campagne opzetten om de competitie onder de aandacht te brengen, en wel in het gehele Koninkrijk der Nederlanden.
'We richten ons op het gehele Koninkrijk. Dus ook steden op Curaçao, Bonaire, Aruba, Sint Eustatius, Saba en Sint Maarten krijgen nog de mogelijkheid om zich kandidaat te stellen', aldus Burggraaff. Ook Curaçao Chronicle meldde dat steden uit het hele Koninkrijk zich vanaf maandag kunnen aanmelden. De geboren Fries voegt daaraan toe: 'Er komen vast en zeker nog geïnteresseerde steden bij.'
Wat kunnen kandidaatsteden leren van Leeuwarden?
Burggraaff spreekt op gezag van eigen ervaring. Hij was zes jaar betrokken bij de kandidatuur van Leeuwarden, dat in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa was, van de bidbookfase tot de eindevaluatie. Vervolgens zat hij zes jaar in het panel dat over toekomstige culturele hoofdsteden besliste.
Leeuwarden toonde volgens hem dat een kleinere stad buiten de Randstad een succesvolle culturele hoofdstad kan zijn. De titel leverde volgens Burggraaff niet alleen een groot aantal projecten op, maar trok ook een recordaantal bezoekers naar de stad en de provincie.
Een belangrijke reden waarom Leeuwarden in 2018 werd uitverkoren, was de betrokkenheid van de lokale bevolking bij de projecten en het grote aantal vrijwilligers. Burggraaff nuanceert dit echter: het was slechts een van de elementen, en steden zouden de aanpak van Leeuwarden niet klakkeloos moeten kopiëren.
Wat levert de titel concreet op?
De vraag wat de uitverkiezing uiteindelijk oplevert, is voor elke kandidaat relevant. Burggraaff wijst op het zogenoemde Leeuwarden 2018-effect, dat volgens hem nog altijd zichtbaar is in de groei van de stad en de provincie. In totaal waren er 5,4 miljoen bezoeken aan projecten die in 2018 plaatsvonden.
'Je ziet dat het, in zowel de stad als de provincie, echt een verandering teweeg heeft gebracht', zegt hij. Verschillende projecten trekken nog altijd bezoekers. Burggraaff noemt als voorbeeld de 2018-fontein in Franeker, die nog steeds een trekker is.
De kosten van een kandidatuur zijn aanzienlijk. In Heerlen werd tijdens de begrotingsbehandeling een eerste inschatting van zeventig miljoen euro genoemd voor de uitverkiezing tot Culturele Hoofdstad, zo berichtte ZO-NWS op basis van verklaringen van wethouder Theo de Groot. Heerlen stelt zich samen met Parkstad kandidaat. Voor kandidaatsteden is het daarom van belang een heldere kosten-batenanalyse op te stellen, waarin de culturele opbrengsten worden afgewogen tegen de investeringen.
Tijdlijn van de selectie
Het proces heeft een lange adem. De belangrijkste momenten:
- 17 november 2026: officiële opening van de inschrijving
- Voorjaar 2027: informatiesessie van DutchCulture voor geïnteresseerde steden
- Najaar 2027: sluiting van de inschrijvingstermijn
- Najaar 2028: bekendmaking van de definitieve keuze voor 2033
Tijdens de informatiesessie in het voorjaar legt DutchCulture uit wat er precies van de bids wordt verwacht. Burggraaff benadrukt dat de procedure zorgvuldig en transparant verloopt, met ruimte voor steden om hun eigen profiel te bepalen.
Europese dimensie
De titel Culturele Hoofdstad van Europa is een initiatief van de Europese Unie en geldt als een van de meest zichtbare culturele programma's op Europees niveau. Voor Nederland onderstreept de selectie van 2033 de waarde van culturele samenwerking binnen Europa. De uitverkiezing kan volgens Burggraaff een structurele bijdrage leveren aan de economische en culturele ontwikkeling van de winnende stad en haar regio, zoals het Leeuwardense voorbeeld aantoont.
Veelgestelde vragen
Welke steden doen mee aan de verkiezing van Culturele Hoofdstad 2033?
Groningen, Heerlen, Nijmegen, Dordrecht en Middelburg hebben hun kandidatuur aangekondigd. Andere steden, ook uit het Caribisch deel van het Koninkrijk, kunnen zich nog tot het najaar van 2027 aanmelden.
Wanneer wordt de Culturele Hoofdstad van Europa 2033 bekendgemaakt?
De definitieve keuze valt in het najaar van 2028.
Wat leverde de titel Leeuwarden op?
De projecten van 2018 trokken in totaal 5,4 miljoen bezoeken. Volgens DutchCulture-directeur Jelle Burggraaff zorgde de titel voor een blijvende groei van de stad en de provincie.
Wie begeleidt het selectieproces in Nederland?
DutchCulture, onder leiding van directeur Jelle Burggraaff, begeleidt de verkiezing van de Culturele Hoofdstad van Europa in Nederland.
