Geert Potjewijd treedt aan als voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens

Per 1 augustus 2026 neemt Geert Potjewijd het voorzitterschap van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) op zich. Zijn benoeming roept vragen op over de balans tussen zijn achtergrond als advocaat van grote technologiebedrijven en de publieke taak van de privacytoezichthouder.

Wie is Geert Potjewijd?

Potjewijd was jarenlang werkzaam als advocaat bij het gerenommeerde kantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Hij vertegenwoordigde onder meer TikTok, Uber, Meta en Avast in privacygerelateerde zaken. In 2023 wist hij met succes te beargumenteren dat immateriële schade door privacyschendingen niet gebundeld kan worden in een massaclaim, wat een forse tegenslag betekende voor een groep TikTok-gebruikers.

Zijn overstap naar de AP is opmerkelijk. Critici, zoals Evelyn Austin van Bits of Freedom, uiten hun zorgen. 'Hij heeft jarenlang een lucratieve praktijk opgebouwd met het beschermen van big tech tegen burgers en het maatschappelijk belang', stelt zij. Ook BNR-techpodcaster Ben van der Burg sprak zich kritisch uit: 'De nieuwe AP-voorzitter zit té vast in big tech, dit kan echt niet.'

De AP zelf ziet echter een andere kant. Vicevoorzitter Monique Verdier benadrukt in een verklaring: 'Hij weet veel over gegevensbescherming. Maar zijn intrinsieke motivatie om mensenrechten te versterken en de democratie te beschermen, is nog belangrijker.'

Wat is de staat van de gegevensbescherming in Nederland?

De AP staat voor aanzienlijke uitdagingen. De toezichthouder moet toezien op de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), behandelt jaarlijks duizenden klachten en is coördinerend toezichthouder op algoritmes. Daarnaast krijgt de AP de taak om de nieuwe Europese AI-verordening te monitoren.

Privacy-experts uiten forse kritiek op de huidige effectiviteit van de AP. Bits of Freedom-directeur Austin stelt: 'Wij zijn op dit moment superteleurgesteld in de toezichthouder. De AP handhaaft te weinig, rondt te weinig onderzoeken af en verwerkt klachten te langzaam.'

Onderzoek van privacy-expert Floor Terra toont aan dat de productiviteit van de AP is gedaald. Waar de toezichthouder in 2016 jaarlijks drie onderzoeken per voltijdmedewerker uitvoerde, was dit in 2025 gedaald naar 0,1. Terra wijst op capaciteitstekorten en een inefficiënte inzet van beschikbare middelen.

Een voorbeeld hiervan is de aanpak van discriminerende algoritmes bij de Belastingdienst. De AP constateerde deze overtredingen, maar koos voor een 'plan van aanpak' in plaats van handhavingsmaatregelen. Afzwaaiend voorzitter Aleid Wolfsen verdedigt deze strategie: 'De overtreding moet stoppen en gedupeerden moeten eventuele schade vergoed krijgen. Dat vinden wij belangrijker dan het opleggen van boetes.'

Welke uitdagingen liggen er voor Potjewijd?

Wolfsen noemt kunstmatige intelligentie als de grootste uitdaging voor zijn opvolger. 'Denk aan mensen die chatbots gebruiken voor psychologische hulp, of bij verkiezingen. De manier waarop AI zelf discrimineert, dat wordt een grote uitdaging voor de AP.'

Ondanks de scepsis is er ook hoop. Austin van Bits of Freedom zegt 'hoopvol' te zijn dat Potjewijd voor een 'frisse wind' gaat zorgen. 'Ik hoop dat de focus van de AP helderder wordt en dat ze gaan handhaven op terreinen met de grootst mogelijke impact.'

Veelgestelde vragen

Waarom is de benoeming van Potjewijd controversieel?

Zijn achtergrond als advocaat van grote technologiebedrijven roept vragen op over zijn onpartijdigheid en of hij voldoende afstand kan nemen van de belangen van big tech.

Wat zijn de grootste problemen bij de AP?

De AP kampt met capaciteitstekorten, een lage productiviteit en kritiek op te milde handhaving. Jaarlijks worden duizenden klachten behandeld, maar onderzoeken worden traag afgerond.

Heeft de AP wel eens grote boetes opgelegd?

Ja. De AP legde samen met de Ierse toezichthouder een boete van 1,2 miljard euro op aan Meta en gaf de Belastingdienst een boete van 3,7 miljoen euro.