Betrouwbaarheid online soa-tests onder de loep genomen
Het aanbod van online soa-tests is de afgelopen jaren exponentieel gegroeid. Naast de traditionele testmogelijkheden bij GGD en huisarts bieden commerciële partijen nu thuistests aan, terwijl onlinedrogisten zelftests verkopen. Een analyse van de verschillende testmethoden toont aanzienlijke verschillen in betrouwbaarheid en kwaliteit.
Drie categorieën soa-tests onderscheiden
Het huidige testlandschap kent drie hoofdcategorieën: de klassieke test bij huisarts of GGD, de commerciële thuistest en de zelftest. Elk type hanteert verschillende methodieken en biedt verschillende betrouwbaarheidsniveaus.
Dr. Hanna Bos van Soa Aids Nederland waarschuwt voor de beperkte betrouwbaarheid van zelftests voor de meeste seksueel overdraagbare aandoeningen. "Voor chlamydia en gonorroe zijn deze tests problematisch vanwege frequente vals-positieve en vals-negatieve resultaten," aldus Bos. Een uitzondering vormt de hiv-zelftest, die als betrouwbaar wordt beschouwd bij gebruik na een incubatieperiode van minimaal twee maanden.
Thuistests tonen adequate betrouwbaarheid
Onderzoek uit 2018 door Soa Aids Nederland evalueerde zowel zelf- als thuistests voor chlamydia. Alle twaalf onderzochte thuistestbedrijven leverden adequate resultaten, terwijl geen enkele zelftest voldeed aan de kwaliteitsnormen. Dit verschil wordt verklaard door de professionele laboratoriumanalyse die thuistests hanteren.
Thuistests bieden praktische voordelen zoals toegankelijkheid en anonimiteit, wat de testbereidheid kan verhogen. De kosten bedragen echter enkele tientallen euro's, terwijl GGD-tests gratis zijn voor specifieke doelgroepen zoals personen onder 25 jaar of met klachten.
Medische begeleiding blijft essentieel
Een significant nadeel van thuistests betreft de beperkte medische begeleiding. Huisartsen kunnen door anamnese en lichamelijk onderzoek de juiste tests selecteren en differentiaaldiagnostiek toepassen. Dit voorkomt situaties waarbij symptomen zoals genitale ulcera ten onrechte worden toegeschreven aan één aandoening.
De voor- en nazorg bij thuistests vertoont tekortkomingen, vooral bij behandeling. Bepaalde aandoeningen zoals gonorroe vereisen intramusculaire medicatie, waardoor alsnog medische consultatie noodzakelijk is.
Kwaliteitsborging en aanbevelingen
Soa Aids Nederland heeft drie aanbieders als betrouwbaar gecertificeerd: soapolinoord.nl, soastudentarts.nl en soapoli-online.nl. In april wordt deze lijst uitgebreid. De organisatie benadrukt het belang van rationele testindicaties om onnodige kosten en stress te vermijden.
Voor chlamydia geldt sinds kort een aangepast testbeleid waarbij alleen bij symptomen wordt getest, aangezien het immuunsysteem deze infectie doorgaans zelfstandig kan elimineren. Bij twijfel over testindicaties wordt consultatie van de huisarts geadviseerd.