Longartsen pleiten er op 6 november 2026 voor om ook kwetsbare ouderen met chronische longaandoeningen, zoals COPD en ernstig astma, te vaccineren tegen het RS-virus. Uit cijfers van het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam blijkt dat vaccinatie het aantal ziekenhuisopnames met bijna twee derde deed dalen. Het Zorginstituut Nederland wilde vorig jaar nog geen vergoeding aanbevelen, maar komt begin 2027 met een nieuw advies.
Volgens verslaggeving van NOS heerst in medische kringen eensgezindheid dat deze groep oudere patiënten de prik zou moeten krijgen. Lang werd aangenomen dat het RS-virus vooral voor baby's levensbedreigend is. De toename van longopnames in de winter werd toegeschreven aan de fragielere gezondheid van ouderen en de vele circulerende virussen. Dat het RS-virus daarbij een hoofdrol speelt, werd pas duidelijk na de komst van een sneltest tijdens de coronapandemie.
Hoe groot is het probleem voor oudere longpatiënten?
Longarts Chantal Kroesse van het Ikazia Ziekenhuis Rotterdam zag jaarlijks ongeveer 80 van haar patiënten met een chronische longaandoening als gevolg van het RS-virus op de spoedeisende hulp verschijnen.
Inmiddels weten we beter, aldus Kroesse. Er kwam tijdens de coronapandemie een sneltest beschikbaar waarmee gelijktijdig op griep, corona en RS getest kon worden, en toen werd de impact van dit virus direct zichtbaar.
En je ziet dat 75 procent van hen langduriger moest worden opgenomen. Zo'n ontregeling en verergering van een longaandoening kan heel gevaarlijk zijn.
De afgelopen drie jaar lagen mensen met een chronische longaandoening in totaal 1093 dagen in het Ikazia Ziekenhuis, waarvan 91 dagen op de intensive care. Ook Headliner berichtte dat longartsen deze patiënten in de winter regelmatig ernstig achteruit zien gaan, waarbij opname en soms intensieve zorg nodig zijn.
Gezondheidsschade na infectie
Susanne Huijts, lid van de sectie infectieziekten van de beroepsvereniging van longartsen (NVALT), herkent het Rotterdamse beeld in de rest van het land.
Regelmatig zie ik longpatiënten flink inleveren na het doormaken van een luchtweginfectie, zei Huijts. Ze kunnen bijvoorbeeld niet meer zelf een boodschap doen of hebben tijdelijk of langdurig meer zorg nodig.
Werkt vaccinatie bij ouderen?
Er zijn inmiddels vaccins beschikbaar die volgens Huijts zeer effectief blijken te zijn. Uit haar inventarisatie van wetenschappelijke studies volgt dat de vaccins een hoge mate van bescherming bieden aan alle 60-plussers. Steekproeven in de Verenigde Staten toonden aan dat de vaccins ruim 80 procent van de ziekenhuisopnames voorkwamen.
In het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en België wordt het vaccin voor kwetsbare ouderen of alle 75-plussers volledig of gedeeltelijk vergoed. In die landen daalt het aantal winterse ziekenhuisopnames aanzienlijk. Ook Rijnmond meldt dat artsen de positieve effecten van vaccinatie inmiddels in de praktijk zien.
Waarom vergoedt Nederland het vaccin niet?
Het Zorginstituut Nederland, een belangrijk adviesorgaan voor het kabinet, besloot vorig jaar nog geen vergoeding voor kwetsbare ouderen aan te bevelen. Het middel bleek wel effectief voor ouderen in het algemeen, maar grote studies naar de effectiviteit specifiek voor kwetsbare ouderen ontbraken.
Daarom is er nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs. En dat moet, zo is dat wettelijk geregeld.
De Long Alliantie Nederland pleit desondanks nu al voor vaccineren. Gezien de successen in het buitenland beschouwt de organisatie de vraag of het vaccin ook voor kwetsbare ouderen werkt als achterhaald.
Rotterdam gaat vooruit met eigen vergoeding
Kroesse wist samen met haar ziekenhuis de zorgverzekeraar te overtuigen om de vaccins voor haar ernstige longpatiënten te vergoeden. Dan doen we het maar zelf, aldus de longarts. Preventie is zó belangrijk. Het ziekenhuis vaccineerde vorig jaar honderden patiënten.
Het effect is meetbaar. In 2025 werden 95 mensen opgenomen vanwege RS. Na het vaccineren bleef het aantal opnames tot nu toe beperkt tot 34, een afname van bijna twee derde.
Tel uit je winst. Een vaccin kost ongeveer 200 euro, een opname al gauw duizenden euro's.
Nieuw advies van het Zorginstituut in aantocht
Het Zorginstituut Nederland heeft aangekondigd begin 2027 een nieuw advies uit te brengen voor drie vaccins die bedoeld zijn voor mensen met een verhoogd risico op ernstige ziekte door het RS-virus.
Ten opzichte van vorig jaar is er nieuw bewijs, waaronder data over ziekenhuisopnames van medische risicogroepen die voorkomen worden na vaccinatie, aldus de woordvoerder van het instituut. Bij deze beoordeling kijkt het Zorginstituut ook naar bewijs over het voorkomen van opnames na vaccinatie bij mensen die tot een medische risicogroep behoren.
Veelgestelde vragen
Is het RS-virus gevaarlijk voor ouderen?
Ja. Volgens longartsen kan het RS-virus voor ouderen met chronische longaandoeningen zoals COPD en ernstig astma levensbedreigend zijn. In het Ikazia Ziekenhuis lagen deze patiënten in drie jaar tijd 1093 dagen in het ziekenhuis, waarvan 91 dagen op de IC.
Vergoedt Nederland het RS-vaccin voor ouderen?
Nog niet. Het Zorginstituut Nederland wilde in 2025 geen vergoeding aanbevelen wegens onvoldoende bewijs voor kwetsbare ouderen specifiek, maar komt begin 2027 met een nieuw advies over drie vaccins.
Hoe effectief is het RS-vaccin bij ouderen?
Volgens een inventarisatie van de NVALT biedt het vaccin een hoge mate van bescherming aan alle 60-plussers. Steekproeven in de Verenigde Staten toonden aan dat ruim 80 procent van de ziekenhuisopnames voorkomen wordt. In Rotterdam daalde het aantal RS-opnames na vaccinatie met bijna twee derde.