De politie heeft op dinsdag 21 oktober een man aangehouden die met een drone boven de Eemshaven vloog. Dat maakte burgemeester Hans Broekhuizen van de gemeente Het Hogeland op woensdag 29 oktober bekend tijdens een raadsvergadering. De verdachte is inmiddels vrijgelaten, maar blijft verdachte in een onderzoek dat nog loopt.
Volgens de burgemeester kon de politie de aanhouding verrichten door de besturing van de drone over te nemen. Het is voor het eerst dat er een verdachte is aangehouden in de zaak van de illegale dronevluchten boven het havengebied, die op zaterdag 3 oktober begonnen en daarna meerdere nachten doorgingen. NOS bracht woensdag een overzicht uit van wat er inmiddels bekend is.
Wat is er bekend over de verdachte?
De politie laat zich zeer terughoudend uit over de man. Wel is duidelijk dat hij in België woont, bevestigde een politiewoordvoerder, onder meer tegenover Noordelijk Dagblad. Over zijn nationaliteit en identiteit wilde de politie niets zeggen, aldus Eemskrant.
De aanhouding was al een week eerder verricht, maar werd niet naar buiten gebracht omdat het vervolgonderzoek nog niet was afgerond, aldus de politiewoordvoerder. Uiteindelijk was het de burgemeester die het nieuws tijdens de raadsvergadering bekendmaakte. De man is inmiddels vrijgelaten, maar blijft verdachte in het lopende onderzoek.
Welke rol speelt de drone zelf?
De drone is in beslag genomen voor nader onderzoek. Mogelijk gaat het om een zogenaamde moederdrone, waaruit kleinere drones komen. De politie wil niets zeggen over het in beslag genomen exemplaar.
Opvallend is dat er ook na de aanhouding nog een dronemelding boven de Eemshaven is gedaan. Een bedrijf meldde bij havenbeheerder Groningen Seaports droneactiviteit in de nacht van woensdag 21 op donderdag 22 oktober, de nacht van de aanhouding zelf. De havenbeheerder adviseerde het bedrijf contact op te nemen met de politie. Of dat daadwerkelijk is gebeurd, heeft de politie niet bevestigd.
Waarom is de Eemshaven gevoelig gebied?
In de Eemshaven staan onder meer datacenters en energiecentrales, waaronder het datacenter van Google. Die infrastructuur is van groot strategisch belang voor Nederland. RTV Noord stelde op 22 oktober vragen aan Google over de droneactiviteiten boven het bedrijfsterrein, onder meer over de frequentie van waarnemingen, aangifte en eventuele veiligheidsmaatregelen.
Google ging inhoudelijk niet op de vragen in. Het bedrijf stelt dat het zelf soms drones gebruikt om bouwwerkzaamheden op het eigen terrein te monitoren, met vergunningen. Ook lokale boeren en particuliere dronebestuurders vliegen volgens Google weleens in het luchtruim, waardoor niet alle droneactiviteit aan het bedrijf is verbonden. Na de aanhouding ziet Google geen noodzaak om de reactie aan te vullen.
Waarschuwingen van AIVD en MIVD
De dronevluchten boven de Eemshaven staan niet op zichzelf. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheedsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) zien de afgelopen jaren een toenemend aantal meldingen van drones in de buurt van vitale infrastructuur.
In een rapport uit februari waarschuwen de diensten dat Rusland op afstand westerse landen probeert te beïnvloeden, niet alleen via cyberaanvallen en desinformatie, maar ook door middel van spionage met drones. De diensten erkennen daarbij een praktisch probleem: het is soms lastig om überhaupt vast te stellen of er daadwerkelijk drones zijn waargenomen, en wanneer dat wel zo is, wordt de bestuurder vaak niet gevonden. Daardoor blijft toerekening aan Rusland grotendeels onmogelijk.
Naast de Eemshaven zijn de afgelopen weken ook drones gesignaleerd boven Chemiepark Farmsum en Oost-Groningen, onder meer boven Meeden, Scheemda en Zuidbroek. Ook daar staat belangrijke infrastructuur, zoals het grootste zonnepark van Nederland, een hoogspanningsstation en een grote stikstoffabriek. De politie ziet vooralsnog geen verband tussen de in beslag genomen drone en die meldingen, aldus RTV Noord. Voor de meldingen buiten de Eemshaven zijn nog geen aanhoudingen verricht.
Wat betekent dit voor de aanpak van droneactiviteiten?
De overname van de dronebesturing door de politie toont dat er handelingsperspectief bestaat bij concrete waarnemingen. Tegelijk wijst de voortgaande droneactiviteit na de aanhouding op de beperktheid van de huidige监测middelen rond vitale infrastructuur. Het onderzoek naar de verdachte en de in beslag genomen drone loopt nog. De burgemeester en de politie hebben aangekondigd verder te informeren zodra het onderzoek dat toelaat.
Veelgestelde vragen
Wie is er aangehouden voor de dronevluchten boven de Eemshaven?
Een man die in België woont. De politie maakt zijn identiteit en nationaliteit niet bekend. Hij is vrijgelaten maar blijft verdachte in het lopende onderzoek.
Wanneer vlogen de drones boven de Eemshaven?
De eerste waarnemingen waren op zaterdag 3 oktober. Volgens bronnen vlogen de drones daarna meerdere nachten boven het gebied. Na de aanhouding op 21 oktober werd die nacht opnieuw droneactiviteit gemeld.
Is er een verband met Rusland?
De AIVD en MIVD signaleren meer droneactiviteit rond vitale infrastructuur en waarschuwen in een rapport uit februari voor Russische spionage met drones. Een verband met de Eemshaven is niet vastgesteld, mede omdat bestuurders zelden worden gevonden.