Blikseminslag: Risico's en preventieve maatregelen
Blikseminslag vormt een structureel en elektrisch risico voor woningen en infrastructuur. Preventieve maatregelen, zoals het vermijden van waterleidingen en de installatie van bliksembeveiliging, minimaliseren schade en letsel. Dit geldt in het bijzonder voor vrijstaande woningen en gebouwen met zonnepanelen, aldus expert Barry Mulhuyzen van Mulhuyzen Bliksembeveiliging.
Veiligheidsprotocollen tijdens onweer
Bij naderend onweer is het primaire advies om binnen te blijven. Wie binnen is, houdt het beste afstand van ramen. Bij een directe inslag kan de drukgolf glas doen springen, wat letsel veroorzaakt als je ervoor staat. Buiten gelden andere regels. Onder een boom schuilen werkt averechts vanwege het risico op zijdelingse overslag. Het is veiliger om gehurkt te gaan zitten met de voeten bij elkaar, zo maak je jezelf kleiner en beperk je de stapspanning. Een auto biedt eveneens bescherming door het kooi van Faraday-effect.
Binnenshuis adviseren experts om gebruik van waterleidingen te vermijden. Hoewel de kans klein is, kan een inslag in de nabijheid de leidingen onder spanning zetten. Douchen tijdens onweer kan dan een schok opleveren.
Structurele kwetsbaarheid en cascadeschade
De impact van een inslag hangt af van het type woning. Vrijstaande woningen buiten de bebouwde kom en panden met een rieten dak hebben een verhoogd risicoprofiel. Een rieten dak kan bij inslag volledig afbranden. Daarnaast leidt blikseminslag vaak tot cascadeschade in de elektrische installatie.
Een recente casus in Bilthoven illustreert dit. Twee weken geleden sloeg de bliksem in op de schoorsteen van Jaap Firet. De inslag veroorzaakte structurele schade aan de schoorsteen en een brandlucht in de woning, al ontstond geen brand. De brandweer en een elektricien voerden controles uit. Nadien bleken huishoudelijke apparaten, zoals de wasmachine, defect te zijn geraakt door de spanningspiek.
Het was alsof een ballon naast je hoofd kapot wordt geknapt maar dan keer duizend.
Invloed van zonnepanelen op het risicoprofiel
De aanwezigheid van zonnepanelen verhoogt niet de kans op een inslag. Echter, de potentiële schade is wel groter. De metalen onderdelen van de panelen en de doorlopende kabels naar binnen vormen een geleidingspad. Dit geeft een verhoogd risico op inwendige schade aan de elektrische systemen van de woning.
Preventieve infrastructuur
Het preventief loskoppelen van stekkers kan apparatuur beschermen tegen spanningspieken. Omdat dit niet bij ieder onweer praktisch is, pleit Mulhuyzen voor de installatie van professionele bliksembeveiliging. Een dergelijk systeem vangt de inslag op en voert deze veilig af naar de aarding, wat zowel de constructie als de interne installaties beschermt.
Wat is het advies bij onweer binnenshuis?
Blijf uit de buurt van ramen en vermijd het gebruik van waterleidingen, zoals douchen, vanwege het risico op spanningsopbouw bij een inslag in de nabije omgeving.
Verhogen zonnepanelen de kans op blikseminslag?
Nee, zonnepanelen trekken bliksem niet aan. De kans op inslag blijft gelijk, maar de metalen componenten en kabels vergroten wel de potentiële schade aan de interne elektrische installatie.
Waarom is douchen tijdens onweer af te raden?
Bij een inslag in of nabij de woning kunnen metalen waterleidingen onder spanning komen te staan. Het gebruik van water tijdens het douchen kan dan leiden tot een elektrische schok.