John Joosten (63) uit Tegelen werkt al meer dan 25 jaar als ambulanceverpleegkundige en beschrijft in een portret van NOS het werk dat hij en zijn collega's dagelijks verrichten: van reanimaties en zware verkeersongevallen tot steekpartijen en overlijdens. Hij benadrukt dat het beroep zwaar is, maar dat hij er nog steeds voldoening uit haalt.
Volgens de NOS-reportage, gepubliceerd op 31 oktober, begon Joostens interesse in het vak op zeventienjarige leeftijd, toen in zijn straat een automobilist tegen een lantaarnpaal reed en hij de gewonde man verzorgde. Vanaf dat moment wist hij dat hij deze werk wilde gaan doen, aldus Joosten.
Hoe verloopt een dienst op de ambulancepost?
Het aantal ritten per dienst wisselt sterk: soms zeven, soms twee. Aan boord is een infuus aan te leggen, is zuurstof en een medicijnenvoorraad beschikbaar en kan een hartfilmpje worden gemaakt. Bij elke rit moet de verpleegkundige zelfstandig inschatten welke zorg een patiënt nodig heeft.
Joosten noemt dat een kwestie van ervaring.
Ik moet snel kunnen vaststellen wat er aan de hand is: is de patiënt benauwd? Wat vertellen de waardes mij? Welke zorg is nodig? Nemen we de patiënt mee naar het ziekenhuis?
Die zelfstandige besluitvorming vereist volgens hem voldoende praktijkervaring, die alleen opgebouwd kan worden door veel patiënten te zien.
Eerlijke communicatie richting patiënten
Joosten en zijn collega's stellen zich ten doel de patiënt te helpen en naasten gerust te stellen, maar altijd op eerlijke wijze. Winden er geen doekjes om is daarbij het devies. Zo wordt ook bij een somber verlopende reanimatie, waarbij de patiënt op geen enkele behandeling reageert, openlijk benoemd dat de situatie ernstig is.
Hij wijst erop dat hulpverleners de privacy van mensen binnentreden, bijvoorbeeld in de slaapkamer, terwijl tegelijk de hele straat de ambulance voor de deur ziet staan. Dat besef van terughoudendheid en respect vormt volgens hem een vast onderdeel van het vak.
Code rood na heftige incidenten
Na elke rit is er tijd om op adem te komen en de ambulance weer in orde te maken. Na een zeer heftig incident kan bij de meldkamer een zogenaamde code rood worden doorgegeven: tijdelijk geen nieuwe rit. Joosten formuleert het als volgt: professionals weten dat ze niet ieders verdriet kunnen dragen, maar ook zij zijn maar mensen.
Over de ellende die hij tegenkomt, praat hij met collega's, met ruimte voor emoties. Zeker noodsituaties met kinderen of een jonge zieke moeder raken hem, geeft hij toe. In een acute situatie zet hij die emoties echter opzij om de juiste inschatting te maken en zorg te verlenen.
Maatschappelijke signaleringsfunctie
Opvallend is de maatschappelijke functie die Joosten aan het werk toedicht. Ambulancepersoneel signaleert bijvoorbeeld kinderen die in onhygiënische omstandigheden wonen, maar ook verborgen leed zoals eenzaamheid. Daarmee vervult de acute zorg een rol in het bredere sociale domein, naast de medische kerntaak.
Veiligheid en agressie
Niet elke situatie is veilig. Bij een verdachte met een wapen of bij gevaarlijke stoffen schakelen politie of brandweer in; zij beoordelen eerst of hulpverleners veilig kunnen werken. Joosten begrijpt die werkwijze, ook al wil hij het liefst direct hulp bieden. In 2018 kreeg hij tijdens zijn werk een onverwachte harde klap op zijn hoofd van een patiënt. Het incident stelde volgens hem zijn vertrouwen op de proef, maar angst heeft hij er nooit van gekregen. Wel is hij sindsdien in sommige situaties terughoudender: als het niet veilig voelt, zet hij een stap terug en laat hij zich niet uitschelden of bedreigen.
Volgens het platform Mancho valt professionals in de zorg vergelijkbare confrontatie met sterfgeval en verdriet op: palliatief verpleegkundigen melden verschijnselen bij patiënten in de weken voorafgaand aan het overlijden. Ook Rouwuitvaart beschrijft hoe ingrijpend verlies werkt, inclusief het verschijnsel dat partners kort na elkaar overlijden door spanning en stress. Dit soort kennis onderstreept hoe zwaar het werk in de acute en palliatieve zorg kan wegen.
Waardering en voldoening
Joosten benadrukt dat de meeste mensen blij zijn met de zorg en hulp die ze krijgen. Patiënten sturen soms na afloop een berichtje met waardering. Soms loopt hij zelf nog even bij een patiënt binnen op de spoedeisende hulp, uit betrokkenheid en om te leren of de inschatting, bijvoorbeeld van een breuk, juist was. Een van zijn mooiste herinneringen is een bevalling in de ambulance zonder verloskundige, die hem een geboortekaartje opleverde.
Na al die jaren haalt Joosten ondanks de mentale en fysieke belasting nog steeds voldoening uit zijn werk. Het blijft volgens hem een mooi en afwisselend beroep.
Veelgestelde vragen
Wat houdt de functie van ambulanceverpleegkundige in?
De ambulanceverpleegkundige verleent acute medische zorg ter plaatse en tijdens vervoer, stelt zelfstandig de benodigde zorg vast en communiceert eerlijk met patiënten en naasten.
Wat is een code rood voor ambulancepersoneel?
Na een zeer heftig incident kan bij de meldkamer een code rood worden doorgegeven, waardoor het team tijdelijk geen nieuwe ritten krijgt om op adem te komen.
Hoe omgaan ambulanceverpleegkundigen met agressie?
Bij onveilige situaties schakelen politie of brandweer in. Verpleegkundigen kunnen zelf een stap terugzetten als een situatie niet veilig voelt, zoals Joosten sinds een incident in 2018 doet.