De Eerste Divisie bestaat dit seizoen zeventig jaar, en volgens Voetbal International is de competitie in die periode uitgegroeid tot een walhalla voor doelpuntenmakers. Van recordhouder Joop Schuman tot de Volendamse topschutters en van een jonge Klaas Jan Huntelaar tot buitenlandse treffers als David Connolly: de historie van de tweede divisie is sterk verbonden met de spitsen die er de dienst uitmaakten.
De reden dat aanvallers in de Eerste Divisie zo productief zijn, ligt volgens de analyse van het voetbalblad in de ruimte die zij krijgen. Verdedigers en doelmannen zijn op het tweede niveau minder volleerd dan in hogere competities, waardoor doelpuntrijke wedstrijden aan de orde van de dag zijn. Ook de vaak opportunistische speelwijze speelt een rol: ballen voor de pot brengen en de man met het neusje voor de goal slaat toe. Voor de ene spits is de Eerste Divisie een opstap naar een internationale loopbaan, voor de ander is het niveau het hoogst haalbare: de zogenaamde typische Eerste Divisie-spits, die altijd scoort maar een niveau hoger niet kan waarmaken.
De 44 goals van Joop Schuman
De absolute recordhouder is Joop Schuman. De in 1934 geboren Zwollenaar, die van 1957 tot 1964 voor Heracles uitkwam, scoorde in het seizoen 1961/62 liefst 44 keer in 34 wedstrijden. Die prestatie van 65 jaar geleden staat nog altijd in de boeken. Zodra een spits een seizoen overweldigend begint, wordt de Schuman-index erbij gepakt. Robert Mühren kwam in 2020/21 met 38 doelpunten het dichtst in de buurt. Schuman, die eerder voor PEC Zwolle en Preussen Münster speelde en in 1967 definitief stopte, overleed in 2003.
Waarom leverde Volendam zoveel topscorers?
Geen club leverde vaker de topscorer van de Eerste Divisie dan FC Volendam: zeven keer ging de individuele onderscheiding naar een speler van De Oranjehemden. De grondlegger was Dick Tol, die in 1956/57 met 35 goals de lijst aanvoerde en dat kunststuk tien jaar later, op 32-jarige leeftijd, herhaalde met 33 treffers. Tussendoor kroonde De Knoest zich in 1962 zelfs tot topscorer van de Eredivisie met 27 doelpunten, voor Frans Rutten van Rapid JC, Cees Groot van Ajax en Carol Schuurman van ADO. Tien seizoenen op rij was Tol clubtopscorer van Volendam. Hij overleed op 39-jarige leeftijd aan darmkanker; veertig jaar na zijn dood werd een levensgroot beeld van hem bij het Volendamse stadion onthuld.
In zijn schaduw staan de latere Volendamse schutters: Jack Tuijp (topscorer in 2007/08, 2011/12 en 2012/13), Robert Mühren en Henk Veerman. Tuijp geldt als de vleesgeworden Eerste Divisie-spits; avonturen buiten het dorp bij FC Groningen, Ferencváros en Helmond Sport waren vele malen minder productief. Mühren was opmerkelijk genoeg twee keer topscorer namens Cambuur, nadat hij in de Eredivisie moeite had om te scoren. De zevende Volendamse topscorer was Wim Tol, die in 1980/81 met negentien goals de lijst aanvoerde.
Drievoudige topscorers: Tuijp en Van Velzen
Henk Veerman jaagt dit seizoen op een derde topscorerstitel, nadat hij eerder al aantrad namens Volendam en ADO Den Haag. Dat zou hem brengen naast dorpsgenoot Tuijp en Peter van Velzen, de enige spitsen die de onderscheiding drie keer wonnen. Van Velzen kwam als laatbloeier op 26-jarige leeftijd het betaalde voetbal in bij SVV, na zeven seizoenen jeugdopleiding bij Sparta. Twee topscorerstitels in twee jaar leidden tot een transfer naar RKC Waalwijk en later HFC Haarlem, maar een niveau hoger lukte het mede door blessures niet: zes doelpunten in zeventien wedstrijden. Terug bij SVV bewees hij in 1989 het scoren niet te zijn verleerd en werd hij prompt weer topscorer. Naast Schuman, de Volendammers en het drietal bovenaan wonnen zeven spelers de titel twee keer, onder wie Peter Houtman, Michel van Oostrum, Harry van der Laan en Berry Powel, de huidige technisch manager van De Graafschap.
De Eerste Divisie als opleidingscompetitie
De functie van het voetbal op het tweede niveau is volgens VI Weekblad nog altijd die van ultieme opleidingscompetitie. Een topscorerstitel als begin van een internationale loopbaan was er voor Klaas Jan Huntelaar, die zich in 2003/04 bij AGOVV ontpopte tot veelscorende aanvaller met 26 treffers. Ruud van Nistelrooij debuteerde in 1994 bij FC Den Bosch en vertrok in 1997 met negentien treffers naar Heerenveen, voornamelijk als middenvelder. Pas later bij PSV, Manchester United en Real Madrid werd de Brabander een doelpuntenmachine. Ook Wout Weghorst scoorde menig goal in het shirt van FC Emmen: 21 treffers in zijn eerste twee profseizoenen. De huidige Oranje-internationals Cody Gakpo, Donyell Malen en Brian Brobbey staan op de doelpuntenlijst van de Keuken Kampioen Divisie als spelers van Jong PSV en Jong Ajax, mede door de toetreding van de beloftenteams.
De buitenlandse topscorers
In tegenstelling tot de Eredivisie, die regelmatig een buitenlandse topscorer had van Ove Kindvall tot Ayase Ueda, gebeurde dat in de Eerste Divisie slechts vijf keer. Eigenlijk vier keer: Lars Veldwijk was bij Excelsior nog Nederlander toen hij de schutterslijst aanvoerde; pas later werd hij Zuid-Afrikaans international. De Deen Bjarne Jensen was in 1970/71 met vijftien doelpunten namens GVAV de eerste buitenlandse topscorer, het laagste aantal ooit. De Ier David Connolly volgde in 1999/00 met 29 goals namens Excelsior, waar hij door Feyenoord was gestald en veruit de best verdienende speler van de divisie was. In 2001/02 was de Bulgaar Ivan Tzvetkov aan de beurt, goed voor veertig treffers in 66 duels voor Veendam. De recentste naam is Lennart Thy, die in 2021 met 23 goals PEC Zwolle direct terug loodste naar de Eredivisie en nu nog altijd scoort bij Lion City Sailors in Singapore.
Het huidige niveau van de divisie
De discussie over het niveau van de tweede divisie is niet alleen historisch. Telegraaf-journalist Valentijn Driessen gebruikte de Eerste Divisie recent als meetlat voor de Saudische competitie, waar Tijjani Reijnders aan de lopende band scoort; volgens Voetbalprimeur ligt dat niveau volgens Driessen zelfs lager dan dat van de Eredivisie. Bij Soccernews ging hij nog verder over spelers die hij op topamateurniveau schatte. Dat illustreert hoe de divisie in het voetbaldiscoursel functioneert: als referentiekader voor wat net onder het hoogste niveau ligt. Voor de spitsen zelf blijft ze wat ze zeventig jaar is: de plek waar doelpunten worden gemaakt en carrières beginnen of juist eindigen.
Veelgestelde vragen
Wie is de all-time topscorer van één seizoen Eerste Divisie?
Joop Schuman scoorde 44 doelpunten in het seizoen 1961/62 namens Heracles, nog altijd het record.
Welke club leverde het vaakst de topscorer van de Eerste Divisie?
FC Volendam, zeven keer, met Dick Tol, Wim Tol, Jack Tuijp, Robert Mühren en Henk Veerman als dragers.
Welke buitenlandse spitsen werden topscorer van de Eerste Divisie?
Bjarne Jensen, David Connolly, Ivan Tzvetkov en Lennart Thy. Lars Veldwijk was bij zijn titel nog Nederlands international.
