Liefdesverdriet is meer dan een onaangenaam gevoel: onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam laten zien dat een relatiebreuk concrete lichamelijke reacties en zelfs hartfunctiestoornissen kan veroorzaken. Dat bleek op 19 oktober 2026 uit een overzicht van wetenschappelijk onderzoek in de Volkskrant, waarin relatieonderzoeker Janneke Schokkenbroek en psycholoog Freddy van der Veen hun bevindingen toelichten.
De uitdrukking 'een gebroken hart' is wetenschappelijk gezien niet eens zo ver gezocht. Schokkenbroek, auteur van Appily Ever After, noemt liefdesverdriet een vorm van rouw die serieus genomen moet worden. In ernstige gevallen kan de stressreactie zo heftig zijn dat de fysieke gezondheid schade oploopt.
Waarom een afwijzing in de liefde zo'n pijn doet
Sociale afwijzing en romantische afwijzing activeren volgens hersenonderzoek dezelfde gebieden als fysieke pijn. Van der Veen, die aan de Erasmus Universiteit onderzoek doet naar liefdesverdriet, formuleert het in de Volkskrant provocerend: 'Ik zeg altijd: een gebroken hart? Neem een paracetamol! Er zijn aanwijzingen dat paracetamol ook werkt bij sociale pijn of liefdespijn.'
De vergelijking met fysieke pijn verklaart mede waarom liefdesverdriet het zelfbeeld zo hard raakt. In een relatie bouwen partners gezamenlijke routines op en delen ze vaak een vriendenkring, aldus Schokkenbroek. 'Gaat de relatie uit, dan valt niet alleen die speciale persoon weg, maar ook een deel van jou.'
Hartslagvertraging in plaats van stress
In een eigen experiment onderzocht Van der Veen hoe mensen reageren op een romantische afwijzing via een datingapp. De verwachting was een klassieke stressrespons met een hogere hartslag. Het tegenovergestelde bleek het geval: het hart ging langzamer kloppen.
Volgens de psycholoog gaat het om een korte bevriezingsreactie, zichtbaar in hartslagvertraging en afnemende motoriek. 'Het idee daarbij is dat je tijd nodig hebt om de afwijzing een plaats te geven in de hersenen.' Dat gold hier slechts de afwijzing door een onbekende op een app. 'Als de liefde van je leven wegvalt of je verlaat, dan is het verdriet natuurlijk vele malen groter', aldus Van der Veen.
Hoe lang duurt liefdesverdriet eigenlijk?
Mensen overschatten systematisch hoe lang de negatieve gevoelens na een breuk aanhouden. In een studie werden 69 studenten met een romantische relatie negen maanden gevolgd. Elke twee weken kregen ze de vraag hoe ellendig ze zich zouden voelen als de relatie zou eindigen. Bij 26 deelnemers gebeurde dat daadwerkelijk in de onderzoeksperiode.
De uitkomst: deelnemers verwachtten vooraf meer ellende dan ze achteraf rapporteerden. 'We blijken opvallend slechte voorspellers van ons eigen liefdesverdriet', zegt Schokkenbroek. Ze benadrukt dat het om een kleine studie gaat, maar wel een waarbij deelnemers langere tijd werden gevolgd, wat het inzicht waardevol maakt.
Hoe heftig iemand reageert, hangt bovendien af van meerdere factoren, aldus Van der Veen. Kwam de breuk plotseling? Was er keuzevrijheid? Hoe ingebed zijn partners in elkaars leven, inclusief huis en kinderen? Ook persoonlijke kwetsbaarheid speelt een rol: wie aanleg heeft voor depressie reageert anders op een relatiebreuk dan iemand die goed in zijn vel zit.
Wat helpt: afleiding en een sterk sociaal netwerk
Voor wie vastloopt in het verdriet heeft Schokkenbroek een concrete metafoor, ontleend aan haar eigen psycholoog: de kano. Naar rechts peddelen staat voor afleiding zoeken, naar links voor stilstaan bij de pijn. 'Peddel je te veel naar rechts, dan ben je aan het vluchten. Peddel je te veel naar links, dan ga je richting depressie.' De kunst is de balans te vinden tussen beide, bijvoorbeeld door het ene moment een drankje met vrienden en het andere moment praten over wat je voelt.
Eén advies is ondubbelzinnig: blijf je ex niet volgen op sociale media. Uit onderzoek blijkt dat mensen die dat wel doen meer verdriet, jaloezie en emotioneel ongemak ervaren. 'Bij zulke gevoelens is het verstandiger om je ex te ontvolgen', aldus Schokkenbroek in de Volkskrant.
Duits onderzoek naar de impact van sociale steun wijst bovendien uit dat mensen die tevreden zijn over hun eigen netwerk minder verdriet en boosheid ervaren na een breuk. Dat komt deels door de afleiding die zo'n kring biedt. Daarnaast is de ontwrichting van het zelfbeeld kleiner, aldus Schokkenbroek: 'Je hebt immers mensen om je heen die weten wie jij bent, ook zonder je partner.'
Ook in de praktijk van scheidingen en breuken speelt de vraag hoe je omgaat met een ex-partner een grote rol, zoals de Telegraaf beschrijft in haar feuilletonserie over een vechtscheiding.
Herinneringen koesteren in plaats van uitwissen
Filosoof Jan Drost, schrijver van 'Als de liefde voorbij is', waarschuwt in de Volkskrant voor een andere valkuil: het uitwissen van pijnlijke herinneringen. De film Eternal Sunshine of the Spotless Mind zet die vraag centraal, maar Drost ziet weinig in het wissen van wat ooit mooi was. 'Ik weiger die ooit gelukkige momenten opeens als vuilnis te zien. Koester de herinneringen, maar blijf er niet in hangen.'
Liefdesverdriet is volgens hem juist het bewijs dat iemand liefde kan voelen, en dat is iets goeds. Jezelf terugtrekken om toekomstige pijn te vermijden is de slechtste les die je uit een breuk kunt trekken. 'We zijn sociale wezens die ons hechten. Natuurlijk mag je je wonden likken met een pak ijs en Netflix. Maar zoek ook anderen op.'
Wat zegt het onderzoek over liefdesverdriet en herstel?
Is een gebroken hart een echte fysieke reactie?
Ja. Onderzoek toont aan dat sociale en romantische afwijzing dezelfde hersengebieden activeren als fysieke pijn, en dat hevige stress na een breuk in sommige gevallen hartfunctiestoornissen kan veroorzaken.
Helpt het om je ex op sociale media te volgen?
Nee. Mensen die hun ex blijven volgen ervaren volgens onderzoek meer verdriet, jaloezie en emotioneel ongemak. Onderzoekers adviseren om te ontvolgen.
Hoe lang duurt liefdesverdriet gemiddeld?
Volgens een studie onder 69 studenten overschatten mensen de duur van hun verdriet: de deelnemers verwachtten vooraf meer ellende dan ze daadwerkelijk rapporteerden in de negen maanden dat ze werden gevolgd.