Black Friday evolueert naar maandlange koopjesperiode: structurele marktveranderingen
De traditionele Black Friday-koopjesdag transformeert zich tot een uitgebreide novemberperiode van commerciële activiteit. Deze ontwikkeling weerspiegelt fundamentele verschuivingen in retailstrategieën en consumentengedrag, met significante gevolgen voor de Nederlandse detailhandelseconomie.
Kwantitatieve groei van transactievolumes
Betalingsdienstverlener iDEAL registreerde in 2024 een toename van 12 procent in transacties tijdens de Black Friday-week vergeleken met het voorafgaande jaar. Currence, de beheerder van de betaaldienst, constateert dat de week voorafgaand aan Black Friday structureel de periode met de hoogste online koopactiviteit in november vormt.
Een opmerkelijke verschuiving betreft het feit dat Black Friday zelf voor het eerst niet langer de dag met de meeste transacties was, maar dat deze piek enkele dagen eerder plaatsvond.
Strategische aanpassingen in de retailsector
Retailondernemingen implementeren verlengde actieperiodes als reactie op veranderende consumentenpatronen. Doe-het-zelfketen Karwei introduceerde dit jaar voor het eerst een meerweekse campagneperiode. Marketingdirecteur Wienke Truijen verklaart: "De afgelopen vijf jaar observeren wij dat consumenten progressief eerder naar Black Friday-aanbiedingen zoeken."
Volgens universitair docent Marketing Niels Holtrop van de Universiteit Maastricht varieert de timing van acties per retailcategorie, waarbij concurrentiedruk binnen sectoren een versterkend effect genereert op vroegere campagnestart.
Consumentenpsychologische mechanismen
Hoogleraar Consumentengedrag Caroline Goukens van de Universiteit Maastricht identificeert het schaarsteprincipe als kernfactor in Black Friday-effectiviteit. Tijdelijke en beperkte aanbiedingen activeren het "nu of nooit"-mechanisme bij consumenten.
De uitgebreide actieperiode faciliteert tevens spreiding van consumentenaankopen, waardoor retailers verhoogde klantfrequentie en verlengde engagement realiseren.
Economische impact en omzetconcentratie
ING-retaildeskundige Dirk Mulder analyseert dat de novemberperiode toenemend cruciaal wordt voor jaaromzet, mede door relatief stagnerende verkoopcijfers gedurende andere periodes. Deze concentratie van commerciële activiteit creëert een zelfversterkend mechanisme waarbij succesvolle campagnes geïntegreerd worden in volgende jaarplanningen.
Brancheorganisatie INretail positioneert Black Friday als fundamenteel element van de winkelkalender, waarbij november fungeert als startperiode voor de feestdagenseizoen.
Regulatoire aandachtspunten
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) voert onderzoek uit naar potentieel misleidende handelspraktijken tijdens kortingsperiodes. Kritiek van organisaties zoals de Consumentenbond en Milieudefensie richt zich op transparantie van kortingen en stimulering van overconsumptie.
INretail benadrukt dat niet alle retailers Black Friday-participatie noodzakelijk achten, waarbij sommige ondernemingen de periode juist benutten voor profilering van duurzaamheidswaarden.
Toekomstperspectief en begrenzingen
Ondanks kritische geluiden betreffende duurzaamheidsaspecten, blijft de periode cruciaal voor retailomzet en winstmarges. Mulder stelt dat concurrentiedruk discontinuering van Black Friday-participatie bemoeilijkt voor individuele retailers.
De expert verwacht echter natuurlijke begrenzingen aan verdere uitbreiding van de actieperiode, waardoor een "Black half jaar" scenario onwaarschijnlijk blijft.