Gemeente De Fryske Marren overweegt juridische procedure tegen Rijk en COA over azc Balk

Burgemeester Leo Pieter Stoel van De Fryske Marren overweegt juridische stappen tegen het Rijk en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) naar aanleiding van de verlenging van het asielzoekerscentrum (azc) in Balk. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft de gemeente geïnformeerd dat het azc, dat op 1 oktober 2026 zou sluiten, voorlopig open blijft.

Op dit moment verblijven 301 asielzoekers in het azc in Balk. Dit aantal komt exact overeen met de opvangtaakstelling die de gemeente op grond van de Spreidingswet heeft. De gemeente beschouwt de verlenging als een schending van gemaakte afspraken.

Waarom overweegt de burgemeester juridische stappen?

Burgemeester Stoel stelt dat de afspraak over de sluitingsdatum bindend was. Hij verwijst naar eerdere gesprekken met het COA, waarin expliciet is bevestigd dat de eerdere verlenging de laatste zou zijn. Desondanks ontving de gemeente anderhalve maand voor de beoogde sluitingsdatum de mededeling dat het ministerie en het COA de afspraak niet kunnen nakomen.

“Afspraak is afspraak”, aldus burgemeester Stoel. “We hebben nadrukkelijk met het COA besproken of dit de laatste verlenging was: ‘Ja, dit is de laatste verlenging’. En desalniettemin krijgen we anderhalve maand voor de beoogde sluitingsdatum toch de mededeling van het ministerie en het COA dat ze de afspraak niet na kunnen komen.”

De burgemeester erkent dat de landelijke opvangcapaciteit onder druk staat, maar benadrukt dat dit geen rechtvaardiging vormt voor het niet naleven van gemaakte afspraken. Hij noemt juridische stappen “als een van de mogelijkheden”. Stoel betreurt het dat hij tegen een hogere overheid zou moeten procederen, maar stelt dat het niet nakomen van afspraken door een hogere overheid evenzeer problematisch is.

Wat is de situatie rondom het azc in Balk?

Het azc in Balk staat bekend als een opvanglocatie waar de situatie goed is, asielzoekers zich prettig voelen en een groot deel van de omwonenden achter de opvang staat. De gemeente heeft echter al bijna tien jaar plannen voor een multifunctioneel centrum (MFC XL) op de locatie van het azc. Diverse organisaties, waaronder streekomroep Radio Spannenburg, zouden hierin een plek moeten krijgen.

Het plaatselijk belang van Balk dringt al langer aan op de realisatie van dit centrum. De verlenging van het azc vertraagt deze plannen. Het plaatselijk belang wil nog niet reageren en wenst eerst in gesprek te gaan met de gemeente en politieke partijen, aldus bestuurslid Niels Wijnia.

Hoe reageren betrokken partijen op de verlenging?

Niet alle betrokkenen zijn negatief over het nieuws dat het azc open blijft. Egbert Kroes, vrijwilliger van de kerk en betrokken bij het azc, geeft aan dat de procedure niet optimaal is verlopen, maar dat de opvangstructuur waardevol is.

“De hele procedure verdient natuurlijk niet de ‘schoonheidsprijs’. Maar eigenlijk vinden we het wel heel jammer dat als er zo’n mooie structuur ligt en dat het dan stopt. De mensen zijn hier graag, dat weten we van bewoners. Dan zou het heel jammer zijn als we dat kwijtraken”, zegt Kroes. “Aan de andere kant snappen wij ook wel: als je bepaalde afspraken maakt, dan wil je je er ook aan houden.”

Het COA heeft niet gereageerd op vragen van Omrop Fryslân.

Wat betekent dit voor de opvangtaakstelling?

Burgemeester Stoel stelt dat de gemeente De Fryske Marren met de opvang van 300 asielzoekers haar bijdrage heeft geleverd. Hij pleit ervoor dat andere plaatsen in Nederland nu verantwoordelijkheid nemen voor de opvang.

“Ik vind dat als een dorp als Balk 300 mensen weigert, dan hebben zij nu hun bijdrage geleverd en dan is het nu aan andere plaatsen in Nederland om opvang te bieden”, aldus Stoel.

De burgemeester bepleit dat de aanstaande verlenging van het azc in ieder geval zo kort mogelijk moet duren.