Spanningen tussen Polen en Oekraïne over WOII-herdenkingen lopen op

De herdenkingen van de massamoorden in Wolynië en omgeving, die tijdens de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden, hebben de diplomatieke verhoudingen tussen Polen en Oekraïne onder druk gezet. President Zelensky van Oekraïne besloot onlangs een militaire eenheid te vernoemen naar het Oekraïense Opstandelingenleger (Oepa), dat door Polen verantwoordelijk wordt gehouden voor deze etnische zuiveringen. Dit besluit leidde tot felle reacties, met name aan de Poolse rechterflank, en zet de samenwerking tussen beide bondgenoten op scherp.

Wat is de kern van het conflict?

Het conflict draait om de interpretatie van de massamoorden in Wolynië en de regio's eromheen, die in 1943-1944 plaatsvonden. Oekraïense nationalisten, waaronder leden van Oepa, voerden een etnische zuivering uit tegen de Poolse bevolking. Tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen werden op gruwelijke wijze vermoord. Bij Poolse vergeldingsacties kwamen daarna nog duizenden Oekraïners om het leven. Polen eist dat Oekraïne deze gebeurtenissen erkent als genocide en dat daders niet worden geëerd. Oekraïne beschouwt het als een bredere Pools-Oekraïense strijd, waarbij slachtoffers aan beide kanten vielen, en ziet Oepa als een verzetsbeweging tegen de Sovjet-Unie.

Welke maatregelen heeft Polen genomen?

De rechts-conservatieve Poolse president Nawrocki heeft de hoogste onderscheiding van Polen, de Orde van de Witte Adelaar, teruggenomen van president Zelensky. Daarnaast trok hij een mogelijk EU-lidmaatschap voor Oekraïne in twijfel. Tijdens een herdenkingsdienst in Warschau zei Nawrocki: 'Ik hoop dat de wereld niet alleen ziet dat deze ideologie 120.000 mensen het leven heeft gekost, maar ook dat het geen plaats meer mag hebben in Polen en een verenigd Europa.'

Hoe reageert Oekraïne?

Oekraïne verdedigt de benoeming van de militaire eenheid als een symbool van nationale weerbaarheid. Volgens Bohdan Tsjervak, voorzitter van de Oekraïense nationalisten (OUN), is de eenheid een elite-eenheid die het land heldhaftig verdedigt. 'Welke president zou daar nee tegen zeggen?' Oekraïne stelt dat het recht heeft op een eigen herdenkingsbeleid, maar erkent dat het conflict Polen als partner kan verliezen. 'Wanneer dergelijke geschillen ontstaan, heeft Moskou daar het meest profijt van', aldus Tsjervak.

Wat zijn de bredere implicaties?

De spanningen worden versterkt door Russische desinformatiecampagnes op sociale media, die het vuur verder opstoken. In Polen groeien radicale, anti-Oekraïense partijen in de peilingen, die eisen dat alle steun aan het buurland wordt stopgezet. De Poolse premier Tusk roept beide presidenten op om de ruzie niet verder te laten escaleren, gezien de gemeenschappelijke vijand: Rusland. Nabestaande Dariusz Pulawski, een arts uit Warschau, bekritiseert Zelensky's besluit: 'Met zijn beslissing heeft hij Poolse emoties verder tegen Oekraïners gekeerd. Waar was dat goed voor?'

Veelgestelde vragen

Waarom is de benoeming van de militaire eenheid controversieel?

De eenheid is vernoemd naar Oepa, dat door Polen wordt gezien als verantwoordelijk voor de massamoorden op Poolse burgers. Polen beschouwt dit als een verheerlijking van daders.

Hoe beïnvloedt dit de EU-toetreding van Oekraïne?

President Nawrocki heeft het EU-lidmaatschap van Oekraïne in twijfel getrokken, wat de diplomatieke verhoudingen verder onder druk zet.

Wat is de rol van Rusland in dit conflict?

Rusland profiteert van de spanningen door desinformatie te verspreiden en radicale partijen in Polen te versterken, wat de samenwerking tussen beide landen ondermijnt.