Het kabinet heeft vrijdag 16 oktober besloten welke infrastructuurprojecten doorgaan en welke voorlopig worden geschrapt. De aanpak van de spoorzone bij station Meppel overleeft de bezuinigingsronde en krijgt 183 miljoen euro. Staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur, CDA) bezocht maandag het station om de plannen toe te lichten.
Bertram maakte maandag een rondgang langs projecten die wel doorgaan, zoals het hsl-viaduct bij Rijpwetering, het spoor bij Ermelo en de Nedersaksenlijn. Volgens het Nederlands Dagblad sprak zij op het perron met reizigers die wekelijks last hebben van storingen. 'Die 183 miljoen euro gaan zeker helpen', zei zij daar.
Wat gebeurde er vrijdag precies?
Vrijdag besloot het kabinet welke infrastructurele werken de komende jaren kunnen doorgaan. Om 18 miljard euro te kunnen investeren in het wegwerken van achterstallig onderhoud, werden 31 projecten geschrapt. Opvallende slachtoffers zijn Zuidasdok bij Amsterdam en de Randstadrail. Minister Vincent Karremans (Infrastructuur) kon zijn geplande rondgang langs bruggen niet maken vanwege ziekte, aldus de Volkskrant.
De spoorzone bij Meppel bleef gespaard. Het knooppunt geldt als de poort naar het Noorden en wordt door bestuurders omschreven als een flessenhals: één defecte bovenleiding kan een heel landsdeel afsluiten. Projectleider Michel la Faille van ProRail noemde minder storingen als doel van de ingreep.
Wat gebeurt er bij station Meppel?
ProRail gaat met het Rijksgeld perron 1 verlengen, een vierde perron aanleggen en verouderde wissels vervangen. De maatregelen moeten extra capaciteit opleveren en een reistijdverkorting van 45 seconden per trein. Gedeputeerde Bart van Dekken van Drenthe reageerde verheugd op de toezegging, zo berichtte RTV Drenthe. 'Niet alleen de reistijd wordt hiermee verkort', aldus de gedeputeerde.
De Meppeler Courant meldde dat de door het vorige kabinet belofopte miljoenen blijven staan en dat de regio Zwolle opgelucht ademhaalt. De staatssecretaris noemde de beslissing 'echt heel spannend'.
Wie kwam er goed en slecht vanaf in het Noorden?
Eerste analyses suggereerden dat 'de regio' er goed vanaf kwam. Het Dagblad van het Noorden noemde dat overdreven in een hoofdredactioneel commentaar: het grootste deel van de inframiljarden gaat nog altijd naar het Westen en Eindhoven. In het Oosten werden de verbreding van de N35 en de aanpak van de N36 en N50 gespaard. Geschrapt zijn de aanpak van de vaarweg tussen Arnhem en het Twentekanaal en het creëren van ligplaatsen in de IJssel.
Groningen en Drenthe zijn opgelucht dat de Nedersaksenlijn doorgaat, de spoorverbinding van Groningen via Stadskanaal en Emmen naar Twente. Maar die lijn wordt bekostigd met geld dat eerder was gereserveerd voor de Lelylijn, de snelle treinverbinding tussen het Noorden en de Randstad. Die verbinding is opnieuw op de lange baan geschoven. Er komt een nieuwe commissie onder leiding van voormalig DNB-president Klaas Knot die een alternatieve financieringswijze moet bestuderen, terwijl Knot eerder dit jaar al over precies die vraag advies uitbracht.
Daarnaast sneuuvelden twee projecten die uit de Lelylijn-miljarden zouden worden betaald. De verdubbeling van de N33 richting de Eemshaven komt er slechts gedeeltelijk, en de sluizen in de Afsluitdijk bij Kornwerderzand worden niet verbreed.
Friesland baalt van geschaafde projecten
Op station Meppel stonden de verkeersgedeputeerden van Friesland en Drenthe naast elkaar. Drents gedeputeerde Bart van Dekken kan in zijn handen knijpen, maar bij zijn Friese collega Matthijs de Vries overheerst teleurstelling.
'Wij zijn op het gebied van mobiliteit in het Noorden eensgezind', zei De Vries volgens de Volkskrant. 'Maar als het om specifieke projecten gaat, hebben we er als Friesland nu meer de balen van dan mijn collega in Drenthe.'
Hoopte Friesland op een spoorviaduct over het Van Harinxamakanaal bij Leeuwarden, dat project sneuvelde. 'Bij een grote woningbouwlocatie nota bene. Dat vinden wij onverkoopbaar', aldus De Vries. Ook de 251 miljoen euro voor de veerverbinding met Ameland verviel, terwijl de vaargeul dichtslibt. 'Daar hebben we een paar jaar geleden uren over gepraat met de toenmalige minister. En dat is zo weer weg.'
Bertram: besluitvorming was systematisch
De staatssecretaris wijst het verwijt van een tegenstelling tussen Rijk en regio van de hand. De besluitvorming is systematisch aangepakt, benadrukte zij, door het zogenoemde stappenkader met bijna wetenschappelijke precisie te doorlopen. Als voormalig gemeentesecretaris van Den Haag was zij zelf betrokken bij de Randstadrail. 'Natuurlijk heel vervelend dat daar nu geen geld voor is', zei zij.
Zij wees erop dat er nog altijd gigantisch veel geld naar de Randstad gaat. Projecten buiten de Randstad zijn geholpen door 300 miljoen euro extra voor 'de regio' die op Prinsjesdag werd uitgetrokken. 'Daarvan hebben we gezegd: die gaan dan ook naar de regio.'
Bertram verwacht dat de Tweede Kamer, die binnenkort over de besluitvorming debatteert, flink zal protesteren. De instructie aan het parlement is volgens haar helder: wil de Kamer meer, dan moet zij zelf extra geld vinden. De Friese gedeputeerde De Vries houdt daar vast aan. 'Dat is wat ons betreft dan ook de boodschap.'
Veelgestelde vragen
Wat kost de aanpak van de spoorzone bij Meppel?
Het project krijgt 183 miljoen euro van het Rijk, zo bevestigde staatssecretaris Annet Bertram maandag ter plaatse.
Wat levert de spooraanpak bij Meppel op?
ProRail verlengt perron 1, legt een vierde perron aan en vervangt wissels. Dat moet extra capaciteit geven, de reistijd per trein met 45 seconden verkorten en het aantal storingen verminderen.
Waarom ging de Lelylijn niet door?
De Lelylijn is opnieuw uitgesteld. Het geld ervoor wordt gebruikt voor de Nedersaksenlijn. Een commissie onder leiding van Klaas Knot onderzoekt een alternatieve financieringswijze voor de snelle verbinding tussen het Noorden en de Randstad.