De Australische komiek Josh Thomas bracht zijn nieuwe stand-upshow Jiggle Jiggle afgelopen vrijdag naar Boom Chicago in Amsterdam en keert eind december terug naar Amsterdam en Rotterdam.
De 39-jarige Thomas presenteert de voorstelling als een pleidooi voor escapisme na persoonlijke tegenslagen en sombere geopolitieke ontwikkelingen. Volgens de Volkskrant, die de Amsterdamse voorstelling bezocht, gaat humor bij hem opnieuw voorop, zonder dat zijn openhartigheid over autisme, psychische gezondheid en homoseksualiteit verdwijnt.
Terugkeer naar stand-upcomedy
Thomas werd vooral bekend als bedenker, scenarioschrijver en hoofdrolspeler van Please like me. Tijdens zijn werk aan die serie en het latere Everything's gonna be okay legde hij zijn eerste grote liefde, stand-upcomedy, enige tijd stil. Sinds een paar jaar staat hij weer regelmatig op het podium.
In Jiggle Jiggle verschijnt hij als een tovenaar met een gouden cape en verrast hij het publiek later met goocheltrucs. Ruim 80 minuten lang vertelt hij over daten in Los Angeles, inbraken in zijn huis en zijn verslaving aan een mobiel spel. Die verhalen vormen het grootste deel van een show die bewust afstand neemt van de actualiteit.
Zijn pessimisme is daarbij niet verdwenen. Thomas vat zijn sombere blik op het leven op karakteristieke wijze samen:
“Ik kijk best wel uit naar de dood, zoals je doordeweeks uitkijkt naar het weekend.”
Ook zijn collega's krijgen er van langs. Thomas merkt op dat bijna iedere comedian tegenwoordig over giftige techbro's, de manosfeer en Donald Trump praat. Zelf werd hij eens geconfronteerd met protest omdat hij te weinig over Gaza zou zeggen.
“Alsof ik hoogstpersoonlijk die verschrikkingen ben gestart!”
Daarna kondigt hij met zachte, hese stem aan het onderwerp alsnog te behandelen, om dat besluit onmiddellijk terug te draaien. Hij zegt bang te zijn voor zangeres Pink, die rapper Macklemore mede liet vallen vanwege diens solidariteit met de Palestijnen. De passage illustreert zijn keuze om maatschappelijke spanningen als materiaal voor zelfspot te gebruiken, in plaats van er een politieke toespraak van te maken.
Please like me als queer cultklassieker
De internationale doorbraak van Thomas berust op Please like me, dat van 2013 tot 2016 liep en inmiddels als een queer cultklassieker wordt beschouwd. De Australische tragikomedie volgt een jonge twintiger in Melbourne wiens vriendin hem verlaat omdat zij hem voor homoseksueel houdt. Binnen 24 uur erkent Josh dat zij gelijk heeft, verliest hij zijn moeder door zelfdoding en kust hij voor het eerst een jongen.
De serie werd geprezen om de realistische behandeling van interpersoonlijke relaties, depressie en queer-zijn. Thomas kreeg in 2014 een nominatie voor een International Emmy Award voor zijn werk aan het script. Later volgden meerdere Australian Writers' Guild Awards.
Een opvallend onderdeel is de terloopsheid waarmee Josh zijn seksuele oriëntatie bespreekt. Waar uit de kast komen destijds vaak melodramatisch werd geënsceneerd, noemt hij het in de serie “so nineties”. Een gesprek met zijn ouders acht hij overbodig, omdat zij hem al in schoolmusicals hebben gezien.
Netflix verwijderde de serie later om onduidelijke redenen van zijn platform. Sinds dit jaar zijn alle vier seizoenen op het YouTubekanaal van Thomas te zien. Hannah Gadsby, die in 2018 wereldwijd doorbrak met de bekroonde Netflixspecial Nanette, speelt een jonge vrouw die de moeder van Josh in een psychiatrische inrichting leert kennen. Haar vriendschap met haar ontwikkelt zich buiten de instelling, terwijl haar psychische problemen uiteindelijk opnieuw tot zelfbeschadiging leiden.
Het Amerikaanse blad Entertainment Weekly omschreef Thomas als een hedendaagse Oscar Wilde, een scherpzinnige dandy die de dwaasheden van hipsters doorprikt. The Guardian plaatste de serie boven de Amerikaanse millennialserie Girls, mede omdat ook Josh' gescheiden ouders en heteroseksuele huisgenoten als volwaardige personages worden neergezet.
Van vroeg talent tot publiek homoactivist
Thomas groeide op in Brisbane en studeerde televisiewetenschappen aan de Queensland University of Brisbane toen hij stand-upcomedy oppakte. De microfoon bood hem naar eigen zeggen een uitlaatklep voor zijn voortdurende stroom van gedachten. Zijn snelle spreekstijl, jongensachtige verschijning en met humor verpakte zelfkritiek hielpen hem snel aan podiums.
Op zijn achttiende won hij een comedyprijs op het Melbourne International Comedy Festival. Volgens Wikipedia betrof dat in 2005 de Raw Comedy Competition. Enkele maanden later bereikte hij de finale van een belangrijke competitie op het Edinburgh Fringe Festival. Op zijn twintigste toerde hij voor het eerst wereldwijd met de avondvullende voorstelling Please like me.
Hij stopte met zijn studie en verwierf extra bekendheid met televisieprogramma's als Celebrity MasterChef Australia. Tegelijkertijd nam hij deel aan publieke debatten over homorechten, vaak tegenover conservatieve politici.
Een veelbesproken moment vond plaats in 2014, toen oud-parlementariër Bob Katter tijdens een panel geen direct antwoord gaf op de vraag of zijn houding bijdroeg aan mentale problemen onder lhbti-personen. Katter verkondigde niet in homoseksualiteit te geloven. Thomas onderbrak hem:
“Hoe kun je geloven dat er geen homoseksuelen bestaan in jouw electoraat? Er is een app die Grindr heet. Ik zal hem zo op je telefoon installeren.”
In Boom Chicago keek Thomas terug op die periode, waarin hij naar eigen zeggen vaak op televisie tegen politici schreeuwde. “Ik was zó moedig”, zei hij, gevolgd door de constatering dat hij daar als man van middelbare leeftijd nu te moe voor is.
Psychische gezondheid en autisme op het scherm
Toen de Australische publieke omroep ABC hem in 2010 een serie liet ontwikkelen, wilde Thomas meer behandelen dan zijn eigen datingleven. Zijn moeder had toen al meerdere keren aan zelfdoding gedacht. In een recent interview met The Guardian zei hij dat hij dat onderwerp nog nooit realistisch en volwassen op televisie had gezien behandeld.
“Ik wilde daarom een serie maken die niet louter komedie of drama was, maar een combinatie van beide.”
Na het succes van Please like me verhuisde Thomas naar Los Angeles. Daar maakte hij Everything's gonna be okay, dat van 2020 tot 2021 liep. De serie volgt een Australische homoseksuele man die na de dood van zijn vader min of meer voogd wordt van zijn halfzusjes. Eén van hen is autistisch. De ontvangst was matig, met kritiek op de soapachtige kwaliteiten.
Het thema bleef persoonlijk relevant. Na een eerdere ADHD-diagnose maakte Thomas in 2021 via sociale media bekend dat hij ook op het autismespectrum zit. Tijdens een rondvraagmoment in Amsterdam werd hem gevraagd wat het leukste aspect daarvan is.
“Ik denk dat het ervoor gezorgd heeft dat ik nu doe wat ik doe, als comedian. Ik erger me namelijk te snel aan het moeten doen van andere dingen.”
De grenzen van het escapisme
Niet iedere anekdote in Jiggle Jiggle is even strak verteld. Een verhaal over een zoektocht naar hallucinerende paddo's in een natuurgebied had volgens de recensie korter gemogen. Toch vermijdt Thomas open deuren en weet zijn combinatie van nonchalance, zelfspot en scherpe observaties het publiek grotendeels mee te nemen.
De voorstelling sluit daarmee aan bij zijn eerdere werk, maar verlegt het zwaartepunt. Waar Please like me bestaande beelden over homoseksualiteit en psychische problemen ondermijnde, zoekt Thomas nu vooral verlichting. Na de inzinkingen van zijn moeder en zijn eigen ervaringen in Los Angeles vormt het maken van lol zijn antwoord op een wereld die hij als bizarre en deprimerend ervaart. Publiek in Amsterdam en Rotterdam kan die benadering eind december opnieuw zien.
