Max Porter in Arnhem: theaterversie van 'Shy' als publieke ervaring

De Engelse schrijver Max Porter bezocht afgelopen donderdag de première van de theaterversie van zijn roman Shy in podium TAR in Arnhem. De voorstelling, een bewerking door acteur Romijn Scholten (29) en muzikant Michael Wanga, combineert tekst met elektronische drum-'n-bass-muziek en betrekt het publiek actief bij de uitvoering. Porter, die het boek schreef terwijl hij vrijwel uitsluitend naar drum-'n-bass luisterde, gaf Scholten volledige artistieke vrijheid voor de bewerking.

Een bewerking op basis van vertrouwen

Scholten benaderde Porter met het verzoek om Shy, een roman over een suïcidale tiener, te mogen bewerken voor het theater. Porter stemde zonder voorwaarden in. 'Ik werk alleen vanuit volledig vertrouwen, en dat vertrouwen had Romijn al verdiend', aldus Porter tijdens een gesprek voorafgaand aan de voorstelling. De schrijver overhandigde Scholten daarbij een cd van The Ganja Kru, een Britse drum-'n-bassformatie uit de jaren negentig, afkomstig uit zijn eigen collectie.

De bewerking kenmerkt zich door een gelijkwaardige inbreng van taal en elektronische muziek. Wanga verzorgt achter een drumcomputer de voortstuwende beats, terwijl Scholten de tekst van de roman vertaalt naar een interactieve theaterervaring. Reacties uit het publiek beïnvloeden daarbij daadwerkelijk het verloop van de voorstelling.

Geen eenduidige verklaring voor Shy's gedrag

Porter benadrukt dat hij bewust geen eenduidige verklaring geeft voor de mentale worsteling en gewelddadige neigingen van het personage Shy. 'Toen het boek uitkwam, probeerden veel mensen te duiden waarom Shy is zoals hij is. Komt het omdat zijn vader afwezig is, is hij als kind misbruikt, heeft hij een bipolaire stoornis of autisme? Ik begrijp de behoefte, maar voor mij is er niet één helder antwoord.'

Volgens Porter leent het boek zich daardoor voor uiteenlopende interpretaties. 'Sommigen lezen het en voelen een diepe sympathie voor Shy's moeder, anderen vereenzelvigen zich volledig met Shy.' Scholten bevestigt dat beeld op basis van reacties van bezoekers tijdens try-outs. 'Sommige toeschouwers voelden na afloop een enorme behoefte om Shy stevig vast te houden. Anderen zeiden: wat een klootzak, hij verpest het voor zichzelf.'

Een nieuwe vorm voor een bestaand verhaal

Porter beschouwt de theaterversie als een zelfstandig kunstwerk dat voortbouwt op zijn roman. 'Voor mij is dat het grootste compliment dat je kunt krijgen: dat iemand het hart van je boek probeert te grijpen en van daaruit een nieuwe vorm opbouwt. Ik geloof niet in intellectueel eigendom van een roman, ik denk niet dat de betekenis in een boek vastligt.'

Na afloop van de voorstelling sprak Porter zijn waardering uit voor de wijze waarop muziek en tekst met elkaar verweven waren. 'Ik heb nog nooit iets gezien waarin muziek en tekst zo met elkaar verweven zijn. Het verbindt alle pijn voortdurend met hoop. Wát een ervaring.'

Publieke verantwoordelijkheid als artistiek principe

Scholten benadrukt dat de interactieve opzet van de voorstelling ook een verantwoordelijkheid legt bij het publiek. 'Als je het boek leest, krijg je echt het idee dat je in zijn hoofd zit. Dat onvoorspelbare gevoel wil ik vanavond met de zaal ook oproepen. Ik wil echt het contact met de toeschouwers opzoeken: hun reacties hebben daadwerkelijk invloed op hoe ik verderga.'

Porter, die voor het eerst in Arnhem verbleef, toonde zich onder de indruk van het feit dat zijn werk in een andere taal en context opnieuw tot leven komt. Hij citeerde daarbij zijn broer, die als muzikant opmerkte dat het spelen voor volle stadions minder bijzonder is dan het weten dat iemand ergens op de wereld alleen op bed zit met een koptelefoon op, midden in een wereld die jij hebt opgebouwd. 'Om hier, in deze stad waar ik nog nooit geweest ben, in een taal die ik niet versta, de wereld die ik ooit heb gebouwd opnieuw tot leven te zien komen, dat is nogal wat.'

FAQ

Wat is de theaterversie van 'Shy'?

De theaterversie van Shy is een bewerking van de gelijknamige roman van Max Porter, gemaakt door acteur Romijn Scholten en muzikant Michael Wanga. De voorstelling combineert tekst met elektronische drum-'n-bass-muziek en betrekt het publiek actief bij de uitvoering.

Waar ging de voorstelling in première?

De voorstelling ging op donderdag 1 oktober 2026 in première in podium TAR in Arnhem, in aanwezigheid van auteur Max Porter.

Hoe verhoudt de bewerking zich tot het boek?

Porter gaf Scholten volledige artistieke vrijheid voor de bewerking. De voorstelling is een zelfstandig kunstwerk dat voortbouwt op de roman, zonder dat er een eenduidige interpretatie van het verhaal wordt opgelegd.