Eli Lilly investeert 2,6 miljard in Katwijk: balans tussen economische groei en lokale lasten

De gemeenteraad van Katwijk heeft op 1 oktober 2026 definitief ingestemd met de komst van een productiefaciliteit van de Amerikaanse farmaceut Eli Lilly. Het project, met een investeringsvolume van 2,6 miljard euro, is een van de grootste buitenlandse investeringen in de Nederlandse economie. De fabriek, gelegen aan het Valkenburgse Meer en grenzend aan het Leiden Bio Science Park, zal voornamelijk obesitasmedicijnen produceren. De besluitvorming volgde op een uitgebreide inspraakprocedure, waarin omwonenden hun zorgen uitten over de impact op landschap, milieu en lokale voorzieningen.

Wat zijn de kerncijfers van de Eli Lilly-fabriek in Katwijk?

De productiefaciliteit van Eli Lilly beslaat een terrein ter grootte van 28 voetbalvelden en heeft een hoogte van bijna 40 meter. Het totale waterverbruik wordt geraamd op circa 1 miljoen liter per dag. Het elektriciteitsverbruik komt overeen met dat van ruim 17.000 huishoudens. Omdat het lokale stroomnet overbelast is, zal Eli Lilly in een tussenperiode op eigen terrein elektriciteit opwekken met gasgeneratoren. Deze generatoren verbruiken jaarlijks naar schatting 9,18 miljoen kuub aardgas, vergelijkbaar met het verbruik van een plaats als Bodegraven.

Welke economische en strategische voordelen worden genoemd?

Het Rijk, de provincie Zuid-Holland en de gemeente Katwijk beschouwen de komst van Eli Lilly als een strategische versterking van de Nederlandse life sciences-sector. Minister van Infrastructuur Vincent Karremans (VVD) sprak van een 'enorme impuls' voor de economie en de innovatieve gezondheidszorg. Na oplevering biedt de fabriek werk aan 500 tot 545 werknemers. Tijdens de bouwfase zijn er circa 1.500 arbeidskrachten tegelijkertijd op het terrein actief. Esther Peters, directeur van het Leiden Bio Science Park, benadrukt dat Eli Lilly niet alleen komt, maar ook kennis, technologie en samenwerking met kennisinstellingen met zich meebrengt. Gezondheidseconoom Xander Koolman van de Vrije Universiteit Amsterdam wijst op het geopolitieke belang van een grote productiefaciliteit binnen de EU, om de afhankelijkheid van bepaalde grootmachten voor medicijnproductie te verminderen.

Wat zijn de belangrijkste bezwaren van omwonenden?

Omwonenden en lokale organisaties uitten tijdens de inspraakavond hun zorgen over de omvang en impact van de fabriek. De belangrijkste bezwaren betreffen zichthinder, verminderde recreatieve waarde van het Valkenburgse Meer (met name voor windsurfers vanwege veranderde windvlagen) en een zware druk op lokale voorzieningen zoals water en energie. Uit onderzoek van bureau Decisio, in opdracht van de gemeenteraad, blijkt dat de lusten vooral regionaal zijn, terwijl de lasten lokaal worden gedragen. Critici, waaronder oud-huisarts Hans Moolenburgh, stellen dat de fabriek vooral een productiefaciliteit is en geen onderzoekscentrum. Zij spreken van 'een Amerikaans paard van Troje' en wijzen op de winstgerichtheid van Eli Lilly en de nauwe banden van bestuursvoorzitter David Ricks met president Donald Trump.

Welke compensatiemaatregelen zijn getroffen?

Wethouder stedelijke ontwikkeling Gerard Mostert (ChristenUnie) erkent de lokale impact en heeft met het Rijk en de provincie een compensatiepakket van 100 miljoen euro overeengekomen. Hiervan gaat ruim 70 miljoen euro naar verkeersproblemen rond de provinciale weg N206 en het kruispunt Molentuinweg. Daarnaast wordt 50 procent betaalbare woningen gerealiseerd in de wijk Valkenhorst. Dit wordt mogelijk gemaakt doordat het Rijk afziet van inkomsten uit de verkoop van bouwgrond voor duurdere woningen, naar schatting 60 tot 80 miljoen euro. Mostert noemt dit een unieke kans om langlopende problemen op te lossen.

Hoe reageert Eli Lilly op de kritiek?

Directeur Marco Frenken van Eli Lilly Nederland zegt zich in te zetten voor een goede verstandhouding met de lokale gemeenschap. Het bedrijf onderzoekt of het een bijdrage kan leveren aan de strijd tegen de Katwijkse ziekte, een erfelijke aandoening die leidt tot herhaaldelijke hersenbloedingen. Frenken heeft contact opgenomen met de Vereniging D-CAA, die zich inzet voor families en getroffenen van deze ziekte. Esther Peters benadrukt dat de fabriek op termijn een breed scala aan medicijnen kan produceren, waaronder middelen tegen kanker, alzheimer en hart- en vaatziekten. 'Eli Lilly heeft ons verzekerd dat de faciliteit in de toekomst alle medicijnen in pilvorm kan maken die Eli Lilly in de pijplijn heeft zitten.'

Wat betekent dit besluit voor de toekomst van Katwijk?

De komst van Eli Lilly markeert een keerpunt voor Katwijk. De gemeente versterkt haar positie binnen de Europese life sciences-sector, maar staat ook voor de uitdaging om lokale lasten te beheersen. Wethouder Mostert stelt dat bestuurders afwegingen moeten maken in het belang van de gemeenschap, ook als die niet gemakkelijk zijn. De komende jaren zullen uitwijzen of de beloofde compensatiemaatregelen voldoende zijn om de balans te bewaren tussen economische groei en leefbaarheid.

Veelgestelde vragen over de Eli Lilly-fabriek in Katwijk

Wanneer wordt de fabriek opgeleverd?

De oplevering van de productiefaciliteit is nog niet officieel bekendgemaakt. De bouwfase zal naar verwachting enkele jaren in beslag nemen, met circa 1.500 arbeidskrachten tegelijkertijd op het terrein.

Welke medicijnen gaat Eli Lilly in Katwijk produceren?

De fabriek gaat in eerste instantie obesitasmedicijnen produceren. Op termijn kan de faciliteit alle medicijnen in pilvorm maken die Eli Lilly in de pijplijn heeft, waaronder middelen tegen kanker, alzheimer en hart- en vaatziekten.

Hoe wordt de lokale infrastructuur gecompenseerd?

Er is een compensatiepakket van 100 miljoen euro overeengekomen, waarvan ruim 70 miljoen euro naar verkeersproblemen rond de N206 en het kruispunt Molentuinweg gaat. Daarnaast wordt 50 procent betaalbare woningen gerealiseerd in Valkenhorst.

Is er sprake van genetisch gemodificeerde organismen?

Wethouder Mostert heeft tijdens de inspraakavond ontkend dat er met genetisch gemodificeerde organismen wordt gewerkt. Ook stelt hij dat het drinkwater in de regio niet zal opraken en dat het Valkenburgse Meer niet vervuild zal raken met giftige stoffen.