Spionagezaak tegen voormalig NCTV-medewerker toont institutionele kwetsbaarheden
De rechtszaak tegen Abderrahim el M., een voormalig medewerker van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), heeft vandaag een aanvang genomen. De 66-jarige Rotterdammer wordt verdacht van het jarenlang doorspelen van staatsgeheime informatie aan de Marokkaanse inlichtingendienst.
Omvang van de vermeende informatielekken
Volgens het Openbaar Ministerie heeft M., die als expert op het gebied van salafisme en jihadisme werkzaam was, systematisch gebruik gemaakt van zijn toegang tot geclassificeerde documenten. De AIVD waarschuwde in oktober 2023 dat M. vertrouwelijke stukken printte, meenam naar zijn woning en vervolgens naar Marokko transporteerde.
Bij zijn arrestatie op Schiphol werden meer dan 900 staatsgeheime documenten aangetroffen, waaronder analyses van de AIVD en MIVD. Het betreft onder andere een rapport over Marokkaanse inlichtingenactiviteiten in Nederland en een lijst met telefoonnummers van Marokkaanse IS-strijders.
Institutionele beveiligingslacunes
De zaak heeft structurele tekortkomingen in de beveiligingsprocedures van overheidsinstanties blootgelegd. Uit onderzoeksrapporten blijkt dat de AIVD te vrijelijk informatie deelde en de NCTV onvoldoende interne beveiligingsmaatregelen had geïmplementeerd.
Rowin Jansen, docent nationaal veiligheidsrecht aan de Radboud Universiteit, karakteriseert de zaak als "mogelijk een van de grootste veiligheidsschandalen die we de afgelopen decennia hebben gezien." Hij wijst erop dat het meenemen van dergelijke documenten naar de thuissituatie niet gebruikelijk is binnen de veiligheidssector.
Internationale context en risicofactoren
Volgens veiligheidsexperts neemt het risico op buitenlandse spionageactiviteiten toe. Nederland's strategische positie binnen de Europese Unie en de NAVO, gecombineerd met de concentratie van gevoelige informatie op departementen, maakt het land tot een aantrekkelijk doelwit voor buitenlandse inlichtingendiensten.
De verdachte onderhield sinds 2020 contacten met de directeur contra-inlichtingen van de Marokkaanse geheime dienst. Als tegenprestatie voor de verstrekte informatie ontving M. naar verluidt gratis vakanties naar Marokko voor zijn gezin.
Procedurele aspecten en vervolgstappen
M. ontkent de beschuldigingen en verklaart geen staatsgeheime informatie te hebben overgedragen. Ook een collega die haar inloggegevens beschikbaar stelde werd aangehouden, maar verklaart onwetend te zijn geweest van de vermeende spionageactiviteiten.
Demissionair premier Schoof, voormalig directeur van de NCTV, en de huidige directeur Aalbersberg zijn als getuigen opgeroepen. Het Openbaar Ministerie zal morgen de strafeis bekend maken.