Fraudeonderzoek naar exportkredietverzekeringen: staatsgaranties onder druk
De Nederlandse staat riskeert een aanzienlijke financiële strop als gevolg van vermeende fraude met exportkredietverzekeringen (ekv's) rond een project van scheepsbouwer Damen. De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) verricht momenteel onderzoek naar drie betrokken partijen, waaronder het relatief onbekende financieringsbedrijf Atal Solutions.
Wat is er aan de hand met de exportkredietverzekeringen?
Exportkredietverzekeringen zijn overheidsinstrumenten die Nederlandse ondernemingen beschermen tegen het risico dat buitenlandse opdrachtgevers hun betalingsverplichtingen niet nakomen. Wanneer een buitenlandse partner niet betaalt, staat de Nederlandse overheid garant voor de schade. Zonder deze garantie zouden private financiers aanzienlijk hogere rentes vragen, waardoor veel internationale projecten economisch niet levensvatbaar zouden zijn.
Staatssecretaris van Financiën Eelco Eerenberg heeft de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over de aangifte van oplichting bij de aanvraag van ekv's. Het zou in totaal gaan om veertien polissen voor negen projecten. Het project van Atal Solutions met Damen voor de Griekse reder Blue Astra Maritime (BAM Shipping) is één van de onderzochte gevallen.
Hoe is de vermeende fraude geconstrueerd?
Volgens de FIOD zouden de betrokken partijen gebruik hebben gemaakt van zogeheten garanten om gunstige financieringsvoorwaarden te verkrijgen en zo een ekv te bemachtigen. Een garant staat borg wanneer de opdrachtgever niet betaalt, waardoor het financiële risico voor de leningverstrekker afneemt. Eerenberg spreekt in zijn brief over 'een geraffineerd internationaal netwerk'.
De bestuurders van Atal Solutions beschikken over aanzienlijke expertise op het gebied van exportkredieten. Eén bestuurder heeft twintig jaar ervaring bij Atradius, twee anderen werkten jarenlang bij de exportkredietafdeling van de Rabobank. Het bedrijf was niet bereikbaar voor commentaar; de website is 'in onderhoud' en de LinkedIn-profielen zijn verwijderd.
Welke financiële risico's lopen de betrokken partijen?
De kernvraag is wie nog welke betalingen ontvangt. BAM Shipping zou Atal Solutions moeten betalen voor de verbouwing van vier vrachtschepen op een Turkse werf. Atal zou vervolgens de werf, Damen en financier MetLife moeten compenseren. De reder verkeert volgens het Financieele Dagblad echter op de rand van een faillissement, waardoor Atradius, en daarmee de Nederlandse staat, mogelijk voor de kosten opdraait.
Atradius kan een ekv-contract ongeldig verklaren, maar dit is pas mogelijk nadat fraude juridisch is bewezen, een proces dat jaren kan duren. De kredietverzekeraar tracht als schuldeiser wel altijd maximale terugvordering te realiseren. Volgens het FD zijn de vier verbouwde schepen inmiddels op last van Atradius aan de ketting gelegd; één daarvan ligt in Rotterdam.
Wat betekent dit voor de Nederlandse exportkredietverzekeringen?
Deze zaak onderstreept het belang van adequate controlemechanismen bij de toekenning van exportkredietverzekeringen. Het instrument is essentieel voor het Nederlandse bedrijfsleven om internationaal te kunnen opereren, maar vereist zorgvuldige risicobeoordeling en handhaving. Damen laat weten dat de financiële afwikkeling met Atal Solutions nog gaande is. Atradius, het ministerie van Financiën en het Openbaar Ministerie hebben geen commentaar gegeven.
Veelgestelde vragen over de ekv-fraudezaak
Wat is een exportkredietverzekering?
Een exportkredietverzekering is een overheidsgarantie die Nederlandse bedrijven beschermt tegen het risico dat buitenlandse afnemers niet betalen. De overheid staat garant voor de schade wanneer een opdrachtgever zijn betalingsverplichtingen niet nakomt.
Wie zijn de verdachten in deze zaak?
De FIOD vermoedt dat drie partijen, waaronder Atal Solutions, misbruik hebben gemaakt van het ekv-stelsel. De bestuurders van Atal hebben ruime ervaring in de exportkredietbranche, onder andere bij Atradius en de Rabobank.
Welke gevolgen kan deze fraude hebben voor de Nederlandse staat?
Als de fraude wordt bewezen, kan Atradius de ekv-contracten ongeldig verklaren. Zolang dat niet het geval is, kan de staat mogelijk opdraaien voor de financiële verplichtingen, wat kan oplopen tot aanzienlijke bedragen.