Foto: de Volkskrant
De recente uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over de Voting Rights Act heeft geleid tot een hertekening van kieskaarten in meerdere zuidelijke staten. In Tennessee leidt dit tot de opsplitsing van het overwegend Democratische en zwarte kiesdistrict Memphis. Kandidaten zoals Justin Pearson zien hun kansen daardoor dalen, terwijl de Republikeinen een extra zetel in Washington kunnen bemachtigen.
Wat zijn de gevolgen van de uitspraak van het Hooggerechtshof voor kieskaarten?
De Voting Rights Act uit 1965 bood wettelijke bescherming aan de vertegenwoordiging van zwarte kiezers. Bij het hertekenen van de kieskaarten, een procedure die om de tien jaar plaatsvindt na de volkstelling, mocht niet door zwarte wijken worden gesneden. Opperrechter Samuel Alito stelde echter dat een kieskaart alleen kan worden aangevochten bij bewijs van moedwillige discriminatie. Hertekening voor politiek voordeel is toegestaan. Aangezien de zwarte en Democratische stem in het zuiden sterk overlappen, is het onderscheid tussen raciale en politieke gerrymandering in de praktijk nauwelijks te maken.
Hoe verandert de kieskaart in Tennessee?
In Tennessee is District 9, dat de stad Memphis omvat, in drie stukken gehakt. Dit district was de enige zetel in de staat die door de Democraten werd behouden. Justin Pearson, kandidaat voor het Congres in dit district, verliest door de hertekening delen van Memphis, zoals de welvarende buitenwijk Harbor Town. Dit gebied valt nu onder een kiesdistrict dat wordt geleid door een Republikein. De verwachting is dat de stemkracht van Memphis wordt verwaterd, waardoor Tennessee geen Democratische of zwarte vertegenwoordigers meer in Washington zal hebben.
Welke historische context speelt mee bij de kieshervormingen?
Volgens historicus Brian Kwoba van de Memphis University weerspiegelen de huidige beleidswijzigingen een terugkeer naar institutionele mechanismen die vergelijkbaar zijn met het Jim Crow-tijdperk. Na de afschaffing van de slavernij in 1865 werden zwarte kiezers via wetgeving, zoals de grootvaderclausule en geletterdheidstesten, buiten het politieke proces gehouden. De Voting Rights Act uit 1965 schafte deze blokkades af. Kwoba stelt dat het huidige federale beleid, waaronder het stoppen van diversiteitsbeleid en het inhouden van fondsen voor zwarte universiteiten, de institutionele bescherming van minderheden verder ondermijnt.
Welke impact heeft de hertekening op lokale campagnes?
Voor kandidaten zoals Pearson vereist de hertekening een strategische herziening van de campagne. Progressieve Democraten moeten nu kiezers zien te overtuigen in conservatieve, rurale delen van Tennessee, gebieden waar de partij eerder weinig investeerde. Tegelijkertijd tonen inwoners van gebieden zoals Harbor Town, dat voor 63 procent zwart en 22 procent wit is, wisselende reacties. Sommigen zien de uitspraak als een correctie op vermeende discriminatie van witte burgers, terwijl anderen de hertekening beschouwen als een verlies van verworven burgerrechten.
Wat is raciale gerrymandering?
Raciale gerrymandering is het hertekenen van kiesgrenzen met als specifiek doel de stemkracht van een specifieke etnische groep te verwateren of concentreren. In de Verenigde Staten was dit verboden onder de Voting Rights Act, maar deze restrictie is door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof versoepeld.
Waarom is de Voting Rights Act uit 1965 belangrijk?
Deze wet schafte discriminatoire praktijken bij verkiezingen af, zoals geletterdheidstesten, en dwong gelijke behandeling van zwarte kiezers af. Het zorgde ervoor dat kiesdistricten niet zodanig werden hertekend dat de vertegenwoordiging van minderheden werd geneutraliseerd.
Hoe beïnvloedt de uitspraak van het Hooggerechtshof de verkiezingen van 2026?
De uitspraak stelt staten in staat kieskaarten te hertekenen ten gunste van de zittende machtsblokken. In staten als Tennessee, Florida, Louisiana en Alabama dreigen naar schatting negentien zwarte volksvertegenwoordigers hun zetel te verliezen. De tussentijdse verkiezingen in november fungeren als eerste indicator van deze verschuiving.